Chapter 11

amedhyareto gomāṃsaṃ caṇḍālānnam athāpi vā /

yadi bhuktaṃ tu vipreṇa kṛcchraṃ cāndrāyaṇaṃ caret (II,1, p. 364) // Par_11.1 //

tathaiva kṣatriyo vaiśyo 'py ardhaṃ cāndrāyaṇaṃ caret /

śūdro 'py evaṃ yadā bhuṅkte prājāpatyaṃ samācaret (II,1, p. 374) // Par_11.2 //

pañcagavyaṃ pibec chūdro brahmakūrcaṃ pibed dvijaḥ /

ekadvitricatur gā vā dadyād viprādyanukramāt // Par_11.3 //

śūdrānnaṃ sūtakānnaṃ ca abhojyasyānnam eva ca /

śaṅkitaṃ pratiṣiddhānnaṃ pūrvocchiṣṭaṃ tathaiva ca (II,1, p. 375) // Par_11.4 //

yadi bhuktaṃ tu vipreṇa ajñānād āpadāpi vā /

jñātvā samācaret kṛcchraṃ brahmakūrcaṃ tu pāvanam // Par_11.5 //

bālair nakulamārjārair annam ucchiṣṭitaṃ yadā /

tiladarbhodakaiḥ prokṣya śudhyate nātrasaṃśayaḥ (II,1, p. 390) // Par_11.6 //

ekapaṅktyupaviṣṭānāṃ viprāṇāṃ saha bhojane /

yady eko 'pi tyajet pātraṃ śeṣam annaṃ na bhojayet (II,1, p. 398) // Par_11.7 //

mohād bhuñjīta yas tatra paṅktāv ucchiṣṭabhojane /

prāyaścittaṃ cared vipraḥ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ tathā // Par_11.8 //

pīyūṣaṃ śvetalaśunaṃ vṛntākaphalagṛñjane /

palāṇḍuvṛkṣaniryāsa- devasvakavakāni ca (II,1, p. 399) // Par_11.9 //

uṣṭrīkṣīram avikṣīram ajñānād bhuñjate dvijaḥ /

trirātram upavāsena pañcagavyena śudhyati // Par_11.10 //

maṇḍūkaṃ bhakṣayitvā tu mūṣikāmāṃsam eva ca /

jñātvā vipras tv ahorātraṃ yāvakānnena śudhyati (II,1, p. 405) // Par_11.11 //

kṣatriyaś cāpi vaiśyaś ca kriyāvantau śucivratau /

tadgṛhe tu dvijair bhojyaṃ havyakavyeṣu nityaśaḥ (II,1, p. 410) // Par_11.12 //

ghṛtaṃ tailaṃ tathā kṣīraṃ bhakṣyaṃ snehena pācitam /

gatvā nadītaṭe vipro bhuñjīyāc chūdrabhojanam (II,1, p. 411) // Par_11.13 //

madyamāṃsarataṃ nityaṃ nīcakarmapravartakam /

taṃ śūdraṃ varjayed vipraḥ śvapākam iva dūrataḥ (II,1, p. 416) // Par_11.14 //

dvijaśuśrūṣaṇaratān madyamāṃsavivarjitān /

svakarmaṇi ratān nityaṃ na tān śūdrān tyajed dvijaḥ // Par_11.15 //

ajñānād bhuñjate viprāḥ sūtake mṛtake 'pi vā /

prāyaścittaṃ kathaṃ teṣāṃ varṇe varṇe vinirdiśet (II,1, p. 417) // Par_11.16 //

gāyatryaṣṭasahasreṇa śuddhiḥ syāc chūdrasūtake /

vaiśye pañcasahasreṇa trisahasreṇa kṣatriye // Par_11.17 //

brāhmaṇasya yadā bhuṅkte dve sahasre tu dāpayet /

athavā vāmadaivyena sāmnaivaikena śudhyati // Par_11.18 //

śuṣkānnaṃ gorasaṃ snehaṃ śūdraveśmana āgatam /

pakvaṃ vipragṛhe bhuktaṃ bhojyaṃ tan manur abravīt (II,1, p. 427) // Par_11.19 //

āpatkāleṣu vipreṇa bhuktaṃ śūdragṛhe yadi /

manastāpena śudhyeta drupadāṃ vā japec chatam // Par_11.20 //

dāsanāpitagopāla- kulamitrārdhasīliṇaḥ /

ete śūdreṣu bhojyānnā yaś cātmānaṃ nivedayet (II,1, p. 429) // Par_11.21 //

śūdrakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ /

saṃskārāt tu bhaved dāsaḥ asaṃskārāt tu nāpitaḥ // Par_11.22 //

kṣatriyāc chūdrakanyāyāṃ samutpannas tu yaḥ sutaḥ /

sa gopāla iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ // Par_11.23 //

vaiśyakanyāsamutpanno brāhmaṇena tu saṃskṛtaḥ /

sa hy ārdhika iti jñeyo bhojyo viprair na saṃśayaḥ // Par_11.24 //

bhāṇḍasthitam abhojyeṣu jalaṃ dadhi ghṛtaṃ payaḥ /

akāmatas tu yo bhuṅkte prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet (II,1, p. 432) // Par_11.25 //

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdro vā upasarpati /

brahmakūrcopavāsena yājyavarṇasya niṣkṛtiḥ // Par_11.26 //

śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syāc chūdro dānena śudhyati /

brahmakūrcam ahorātraṃ śvapākam api śodhayet // Par_11.27 //

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam /

nirdiṣṭaṃ pañcagavyaṃ tu pavitraṃ pāpaśodhanam (II,1, p. 433) // Par_11.28 //

gomūtraṃ kṛṣṇavarṇāyāḥ śvetāyāś caiva gomayam /

payaś ca tāmravarṇāyā raktāyā gṛhyate dadhi // Par_11.29 //

kapilāyā ghṛtaṃ grāhyaṃ sarvaṃ kāpilam eva vā /

mūtram ekapalaṃ dadyād aṅguṣṭhārdhaṃ tu gomayam (II,1, p. 434) // Par_11.30 //

kṣīraṃ saptapalaṃ dadyād dadhi tripalam ucyate /

ghṛtam ekapalaṃ dadyāt palam ekaṃ kuśodakam // Par_11.31 //

gāyatryādāya gomūtraṃ gandhadvāreti gomayam /

āpyāyasveti ca kṣīraṃ dadhikrāvṇas tathā dadhi (II,1, p. 435) // Par_11.32 //

tejo 'si śukram ity ājyaṃ devasya tvā kuśodakam /

pañcagavyam ṛcā pūtaṃ sthāpayed agnisaṃnidhau // Par_11.33 //

āpohiṣṭheti cāloḍya mānastoketi mantrayet /

saptāvarās tu ye darbhā achinnāgrāḥ śukatviṣaḥ (II,1, p. 436) // Par_11.34 //

etair uddhṛtya hotavyaṃ pañcagavyaṃ yathāvidhi /

irāvatī idaṃ viṣṇur mānastoketi śaṃvatī (II,1, p. 437) // Par_11.35 //

etābhiś caiva hotavyaṃ hutaśeṣaṃ pibed dvijaḥ /

āloḍya praṇavenaiva nirmanthya praṇavena tu (II,1, p. 438) // Par_11.36 //

uddhṛtya praṇavenaiva pibec ca praṇavena tu /

yat tv asthigataṃ pāpaṃ dehe tiṣṭhati dehinām // Par_11.37 //

brahmakūrco dahet sarvaṃ pradīptāgnir ivendhanam /

pavitraṃ triṣu lokeṣu devatābhir adhiṣṭhitam (II,1, p. 439) // Par_11.38 //

varuṇaś caiva gomūtre gomaye havyavāhanaḥ /

dadhni vāyuḥ samuddiṣṭaḥ somaḥ kṣīre ghṛte raviḥ // Par_11.39 //

pibataḥ patitaṃ toyaṃ bhājane mukhaniḥsṛtam /

apeyaṃ tad vijānīyāt pītvā cāndrāyaṇaṃ caret (II,1, p. 440) // Par_11.40 //

kūpe ca patitaṃ dṛṣṭvā śvasṛgālau ca markaṭam /

asthicarmādi patitaṃ pītvāmedhyā apo dvijaḥ // Par_11.41 //

nāraṃ tu kuṇapaṃ kākaṃ viḍvarāhakharoṣṭrakam /

gāvayaṃ saupratīkaṃ ca māyūraṃ khāḍgakaṃ tathā // Par_11.42 //

vaiyāghram ārkṣaṃ saiṃhaṃ vā kūpe yadi nimajjati /

taṭākasyātha duṣṭasya pītaṃ syād udakaṃ yadi (II,1, p. 441) // Par_11.43 //

prāyaścittaṃ bhavet puṃsaḥ krameṇaitena sarvaśaḥ /

vipraḥ śudhyet trirātreṇa kṣatriyas tu dinadvayāt // Par_11.44 //

ekāhena tu vaiśyas tu śūdro naktena śudhyati /

parapākanivṛttasya parapākaratasya ca (II,1, p. 446) // Par_11.45 //

apacasya ca bhuktvānnaṃ dvijaś cāndrāyaṇaṃ caret /

apacasya ca yad dānaṃ dātuś cāsya kutaḥ phalam // Par_11.46 //

dātā pratigrahītā ca tau dvau nirayagāminau /

gṛhītvāgniṃ samāropya pañcayajñān na nirvapet (II,1, p. 447) // Par_11.47 //

parapākanivṛtto 'sau munibhiḥ parikīrtitaḥ /

pañcayajñān svayaṃ kṛtvā parānnenopajīvati // Par_11.48 //

satataṃ prātar utthāya parapākaratas tu saḥ /

gṛhasthadharmā yo vipro dadāti parivarjitaḥ // Par_11.49 //

ṛṣibhir dharmatattvajñair apacaḥ parikīrtitaḥ /

yuge yuge tu ye dharmās teṣu teṣu ca ye dvijāḥ (II,1, p. 451) // Par_11.50 //

teṣāṃ nindā na kartavyā yugarūpā hi te dvijāḥ /

huṃkāraṃ brāhmaṇasyoktvā tvaṃkāraṃ ca garīyasaḥ // Par_11.51 //

snātvā tiṣṭhann ahaḥ śeṣam abhivādya prasādayet /

tāḍayitvā tṛṇenāpi kaṇṭhe baddhvāpi vāsasā // Par_11.52 //

vivādenāpi nirjitya praṇipatya prasādayet /

avagūrya tv ahorātraṃ trirātraṃ kṣitipātane (II,1, p. 455) // Par_11.53 //

atikṛcchraṃ ca rudhire kṛcchro 'bhyantaraśoṇite /

navāham atikṛcchrī syāt pāṇipūrānnabhojanaḥ (II,1, p. 459) // Par_11.54 //

trirātram upavāsī syād atikṛcchraḥ sa ucyate /

sarveṣām eva pāpānāṃ saṃkare samupasthite (II,1, p. 460) // Par_11.55 //

daśasāhasram abhyastā gāyatrī śodhanaṃ paraṃ // Par_11.56 //