Chapter 73
Ancient Viṣṇu SanskritVi_73
atha śrāddhepsuḥ pūrvedyur brāhmaṇān āmantrayet // Vi_73.1 //
dvitīye 'hni śuklapakṣasya pūrvāhṇe kṛṣṇapakṣasyāparāhṇe viprān susnātān svācāntān yathābhūyo vayaḥkrameṇa kuśottareṣv āsaneṣūpaveśayet // Vi_73.2 //
dvau daive prāṅmukhau trīṃś ca pitrye udaṅmukhān // Vi_73.3 //
ekaikam ubhayatra veti // Vi_73.4 //
āmaśrāddheṣu kāmyeṣu ca prathamapañcakenāgniṃ hutvā // Vi_73.5 //
paśuśrāddheṣu madhyamapañcakena // Vi_73.6 //
amāvāsyāsūttamapañcakena // Vi_73.7 //
āgrahāyaṇyā ūrdhvaṃ kṛṣṇāṣṭakāsu ca krameṇaiva prathamamadhyamottamapañcakaiḥ // Vi_73.8 //
anvaṣṭakāsu ca // Vi_73.9 //
tato brāhmaṇānujñātaḥ pitṝn āvāhayet // Vi_73.10 //
apayantv asurā iti dvābhyāṃ tilaiḥ yātudhānānāṃ visarjanaṃ kṛtvā // Vi_73.11 //
eta pitaraḥ sarvāṃs tān agra ā me yantv etad vaḥ pitara ity āvāhanaṃ kṛtvā, kuśatilamiśreṇa gandhodakena yās tiṣṭhanty amṛtā vāg iti yan me māteti ca pādyaṃ nivedya, arghyaṃ kṛtvā nivedya cānulepanaṃ kṛtvā kuśatilavastrapuṣpālaṃkāradhūpadīpair yathāśaktyā viprān samabhyarcya ghṛtaplutam annam ādāya ādityā rudrā vasava iti vīkṣya, agnau karavāṇīty uktvā tac ca vipraiḥ kurv ity ukte āhutitrayaṃ dadyāt // Vi_73.12 //
ye māmakāḥ pitara etad vaḥ pitaro 'yaṃ yajña iti ca havir anumantraṇaṃ kṛtvā yathopapanneṣu pātreṣu viśeṣād rajatamayeṣv annaṃ namo viśvebhyo devebhya ity annam ādau prāṅmukhayor nivedayet // Vi_73.13 //
pitre pitāmahāya prapitāmahāya ca nāmagotrābhyām udaṅmukheṣu // Vi_73.14 //
tad adatsu brāhmaṇeṣu yan me prakāmād ahorātrair yad vaḥ kravyād iti japet // Vi_73.15 //
itihāsapurāṇadharmaśāstrāṇi ceti // Vi_73.16 //
ucchiṣṭasaṃnidhau dakṣināgreṣu kuśeṣu pṛthivī darvir akṣitā ity ekaṃ piṇḍaṃ pitre nidadhyāt // Vi_73.17 //
antarikṣaṃ darvir akṣitā ity dvitīyaṃ piṇḍaṃ pitāmahāya // Vi_73.18 //
dyaur darvir akṣitā iti tṛtīyaṃ prapitāmahāya // Vi_73.19 //
ye atra pitaraḥ pretā iti vāso deyam // Vi_73.20 //
vīrānnaḥ pitaro dhatta ity annam // Vi_73.21 //
atra pitaro mādayadhvaṃ yathābhāgam iti darbhamūle karāvagharṣaṇam // Vi_73.22 //
ūrjaṃ vahantīr ity anena sodakena pradakṣiṇaṃ piṇḍānāṃ vikiraṇaṃ kṛtvā arghapuṣpadhūpālepanānnādibhakṣyabhojyāni nivedayet // Vi_73.23 //
udakapātraṃ madhughṛtatilaiḥ saṃyuktaṃ ca // Vi_73.24 //
bhuktavatsu brāhmaṇeṣu tṛptim āgateṣu, mā me kṣeṣthety annaṃ satṛṇam abhyukṣyānnavikiram ucchiṣṭāgrataḥ kṛtvā, tṛptā bhavantaḥ saṃpannam iti ca pṛṣṭvā udaṅmukheṣv ācamanam ādau dattvā, tataḥ prāṅmukheṣu dattvā, tataś ca suprokṣitam iti śrāddhadeśaṃ saṃprokṣya, darbhapāṇiḥ sarvaṃ kuryāt // Vi_73.25 //
tataḥ prāṅmukhāgrato yan me rāma iti pradakṣiṇaṃ kṛtvā pratyetya ca, yathāśaktidakṣiṇābhiḥ samabhyarcya, abhiramantu bhavanta ity uktvā, tair ukte 'bhiratāḥ sma iti, devāś ca pitaraś cety abhijapet // Vi_73.26 //
akṣayyodakaṃ ca nāmagotrābhyāṃ dattvā viśve devāḥ prīyantām iti prāṅmukhebhyas tataḥ prāñjalir idaṃ tanmanāḥ sumanā yāceta // Vi_73.27 //
dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatir eva ca /
śraddhā ca no mā vyagamad bahu deyaṃ ca no 'stv iti || Vi_73.28 ||
tathāstv iti brūyuḥ // Vi_73.29 //
annaṃ ca no bahu bhaved atithīṃś ca labhemahi /
yācitāraś ca naḥ santu mā ca yāciṣma kaṃcana || Vi_73.30 ||
ity etābhyām āśiṣaḥ pratigṛhya // Vi_73.31 //
vāje vāja ity ca tato brāhmaṇāṃś ca visarjayet /
pūjayitvā yathānyāyam anuvrajyābhivādya ca || Vi_73.32 ||