Chapter 23

Vi_23

śārīrair malaiḥ surābhir madyair vā yad upahataṃ tad atyantopahatam // Vi_23.1 //

atyantopahataṃ sarvaṃ lohabhāṇḍam agnau prakṣiptaṃ śudhyet // Vi_23.2 //

maṇimayam aśmamayam abjaṃ ca saptarātraṃ mahīnikhananena // Vi_23.3 //

śṛṅgadantāsthimayaṃ takṣaṇena // Vi_23.4 //

dāravaṃ mṛnmayaṃ ca jahyāt // Vi_23.5 //

atyantopahatasya vastrasya yat prakṣālitaṃ sad virajyate tac chindyāt // Vi_23.6 //

sauvarṇarājatābjamaṇimayānāṃ nirlepānām adbhiḥ śuddhiḥ // Vi_23.7 //

aśmamayānāṃ camasānāṃ grahāṇāṃ ca // Vi_23.8 //

carusruksruvāṇām uṣṇenāmbhasā // Vi_23.9 //

yajñakarmaṇi yajñapātrāṇāṃ pāṇinā saṃmārjanena // Vi_23.10 //

sphyaśūrpaśakaṭamusalolūkhalānāṃ prokṣaṇena // Vi_23.11 //

śayanayānāsanānāṃ ca // Vi_23.12 //

bahūnāṃ ca // Vi_23.13 //

dhānyājinarajjutāntavavaidalasūtrakārpāsavāsasāṃ ca // Vi_23.14 //

śākamūlaphalapuṣpāṇāṃ ca // Vi_23.15 //

tṛṇakāṣṭhaśuṣkapalāśānāṃ ca // Vi_23.16 //

eteṣāṃ prakṣālanena // Vi_23.17 //

alpānāṃ ca // Vi_23.18 //

ūṣaiḥ kauśeyāvikayoḥ // Vi_23.19 //

ariṣṭakaiḥ kutapānām // Vi_23.20 //

śrīphalair aṃśupaṭṭānām // Vi_23.21 //

gaurasarṣapaiḥ kṣaumāṇām // Vi_23.22 //

śṛṅgāsthidantamayānāṃ ca // Vi_23.23 //

padmākṣair mṛgalomikānām // Vi_23.24 //

tāmrarītitrapusīsamayānām amlodakena // Vi_23.25 //

bhasmanā kāṃsyalohayoḥ // Vi_23.26 //

takṣaṇena dāravāṇām // Vi_23.27 //

govālaiḥ phalasaṃbhavānām // Vi_23.28 //

prokṣaṇena saṃhatānām // Vi_23.29 //

utpavanena dravāṇām // Vi_23.30 //

guḍādīnām ikṣuvikārāṇāṃ prabhūtānāṃ gṛhanihitānāṃ vāryagnidānena // Vi_23.31 //

sarvalavaṇānāṃ ca // Vi_23.32 //

punaḥ pākena mṛnmayānām // Vi_23.33 //

dravyavat kṛtaśaucānāṃ devatārcānāṃ bhūyaḥ pratiṣṭhāpanena // Vi_23.34 //

asiddhasyānnasya yanmātram upahataṃ tanmātraṃ parityajya śeṣasya kaṇḍanaprakṣālane kuryāt // Vi_23.35 //

droṇābhyadhikam siddham annam upahataṃ na duṣyati // Vi_23.36 //

tasyopahatamātram apāsya gāyatryābhimantritaṃ suvarṇāmbhaḥ prakṣipet bastasya ca pradarśayed agneś ca // Vi_23.37 //

pakṣijagdhaṃ gavā ghrātam avadhūtam avakṣutam /

dūṣitaṃ keśakīṭaiś ca mṛtprakṣepeṇa śudhyati || Vi_23.38 ||

yāvan nāpaity amedhyāktād gandho lepaś ca tatkṛtaḥ /

tāvan mṛdvāri deyaṃ syāt sarvāsu dravyaśuddhiṣu || Vi_23.39 ||

ajāśvaṃ mukhato medhyaṃ na gaur na narajā malāḥ /

panthānaś ca viśudhyanti somasūryāṃśumārutaiḥ || Vi_23.40 ||

rathyākardamatoyāni spṛṣṭāny antyaśvavāyasaiḥ /

mārutenaiva śudhyanti pakveṣṭakacitāni ca || Vi_23.41 ||

prāṇinām atha sarveṣāṃ mṛdbhir adbhiś ca kārayet /

atyantopahatānāṃ ca śaucaṃ nityam atandritam || Vi_23.42 ||

bhūmiṣṭham udakaṃ puṇyaṃ vaitṛṣṇyaṃ yatra gor bhavet /

avyāptaṃ ced amedhyena tadvad eva śilāgatam || Vi_23.43 ||

mṛtapañcanakhāt kūpād atyantopahatāt tathā /

apaḥ samuddharet sarvāḥ śeṣaṃ vastreṇa śodhayet || Vi_23.44 ||

vahniprajvālanaṃ kuryāt kūpe pakveṣṭakācite /

pañcagavyaṃ nyaset paścān navatoyasamudbhave || Vi_23.45 ||

jalāśayeṣv athālpeṣu sthāvareṣu vasuṃdhare /

kūpavat kathitā śuddhir mahatsu ca na dūṣaṇam || Vi_23.46 ||

trīṇi devāḥ pavitrāṇi brāhmaṇānām akalpayan /

adṛṣṭam adbhir nirṇiktaṃ yac ca vācā praśasyate || Vi_23.47 ||

nityaṃ śuddhaḥ kāruhastaḥ paṇyaṃ yac ca prasāritam /

brāhamaṇāntaritaṃ bhaikṣyam ākarāḥ sarva eva ca || Vi_23.48 ||

nityam āsyaṃ śuci strīṇāṃ śakuniḥ phalapātane /

prasrave ca śucir vatsaḥ śvā mṛgagrahaṇe śuciḥ || Vi_23.49 ||

śvabhir hatasya yan māṃsaṃ śuci tat parikīrtitam /

kravyādbhiś ca hatasyānyaiś caṇḍālādyaiś ca dasyubhiḥ || Vi_23.50 ||

ūrdhvaṃ nābher yāni khāni tāni medhyāni nirdiśet /

yāny adhastāny amedhyāni dehāc caiva malāś cyutāḥ || Vi_23.51 ||

makṣikā vipruṣaś chāyā gaur gajāśvamarīcayaḥ /

rajo bhūr vāyur agniś ca mārjāraś ca sadā śuciḥ || Vi_23.52 ||

nocchiṣṭaṃ kurvate mukhyā vipruṣo 'ṅge na yānti yāḥ /

na śmaśrūṇi gatāny āsyaṃ na dantāntaraveṣṭitam || Vi_23.53 ||

spṛśanti bindavaḥ pādau ya ācāmayataḥ parān /

bhaumikais te samā jñeyā na tair aprayato bhavet || Vi_23.54 ||

ucchiṣṭena tu saṃspṛṣṭo dravyahastaḥ kathaṃcana /

anidhāyaiva tad dravyam ācāntaḥ śucitām iyāt || Vi_23.55 ||

mārjanopāñjanair veśma prokṣaṇenaiva pustakam /

saṃmārjanenāñjanena sekenollekhanena ca || Vi_23.56 ||

dāhena ca bhuvaḥ śuddhir vāsenāpy atha vā gavām /

gāvaḥ pavitramaṅgalyaṃ goṣu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ || Vi_23.57 ||

gāvo vitanvate yjñaṃ gāvaḥ sarvāghasūdanāḥ /

gomūtraṃ gomayaṃ sarpiḥ kṣīraṃ dadhi ca rocanā || Vi_23.58 ||

ṣaḍaṅgam etat paramaṃ maṅgalyaṃ paramaṃ gavām /

śṛṅgodakaṃ gavāṃ puṇyaṃ sarvāghaviniṣūdanam || Vi_23.59 ||

gavām kaṇḍūyanaṃ caiva sarvakalmaṣanāśanam /

gavāṃ grāsapradānena svargaloke mahīyate || Vi_23.60 ||

gavāṃ hi tīrthe vasatīha gaṅgā puṣṭis tathāsāṃ rajasi pravṛddhā /

lakṣmīḥ karīṣe praṇatau ca dharmas tāsāṃ praṇāmaṃ satataṃ ca kuryāt || Vi_23.61 ||