Chapter 6

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāṇihatyāsu niṣkṛtim /

parāśarena pūrvoktā manvarthe 'pi ca vistṛtām (II,1, p. 77) // Par_6.1 //

krauñcasārasahaṃsāṃś ca cakravākaṃ ca kukkuṭam /

jālapādaṃ ca śarabham ahorātreṇa śudhyati (II,1, p. 78) // Par_6.2 //

balākāṭiṭṭibhau vāpi śukapārāvatāv api /

ahinakravighātī ca śudhyate naktabhojanāt (II,1, p. 79) // Par_6.3 //

vṛkakākakapotānāṃ śāritittirighātakaḥ /

antarjala ubhe saṃdhye prāṇāyāmena śudhyati (II,1, p. 80) // Par_6.4 //

gṛdhraśyenaśaśādānām ulūkasya ca ghātakaḥ /

apakvāśī dinaṃ tiṣṭhet trikālaṃ mārutāśanaḥ (II,1, p. 81) // Par_6.5 //

valguṇīṭiṭṭibhānāṃ ca kokilākhañjarīṭake /

lāvikāraktapakṣeṣu śudhyate naktabhojanāt (II,1, p. 82) // Par_6.6 //

kāraṇḍavacakorāṇāṃ piṅgalākurarasya ca /

bhāradvājādikaṃ hatvā śivaṃ pūjya viśudhyati (II,1, p. 83) // Par_6.7 //

bheruṇḍacāṣabhāsāṃś ca pārāvatakapiñjalau /

pakṣiṇāṃ caiva sarveṣām ahorātram abhojanam // Par_6.8 //

hatvā mūṣakamārjāra- sarpājagaraḍuṇḍubhān /

kṛsaraṃ bhojayed viprān lohadaṇḍaś ca dakṣiṇā (II,1, p. 85) // Par_6.9 //

śiśumāraṃ tathā godhāṃ hatvā kūrmaṃ ca śalyakam /

vṛntākaphalabhakṣī cāpy ahorātreṇa śudhyati (II,1, p. 87) // Par_6.10 //

vṛkajambūkaṛkṣāṇāṃ tarakṣuśvānaghātakaḥ /

tilaprasthaṃ dvije dadyād vāyubhakṣo dinatrayam (II,1, p. 89) // Par_6.11 //

gajasya ca turaṅgasya mahiṣoṣṭranipātane /

prāyaścittam ahorātraṃ trisaṃdhyam avagāhanam (II,1, p. 90) // Par_6.12 //

kuraṅgaṃ vānaraṃ siṃhaṃ citraṃ vyāghraṃ tu ghātayan /

śudhyate sa trirātreṇa viprāṇāṃ tarpaṇena ca (II,1, p. 91) // Par_6.13 //

mṛgarohidvarāhāṇām aver bastasya ghātakaḥ /

aphālakṛṣṭam aśnīyād ahorātram upoṣya saḥ (II,1, p. 92) // Par_6.14 //

evaṃ catuṣpadānāṃ ca sarveṣāṃ vanacāriṇām /

ahorātroṣitas tiṣṭhej japed vai jātavedasam (II,1, p. 93) // Par_6.15 //

śilpinaṃ kārukaṃ śūdraṃ striyaṃ vā yas tu ghātayet /

prājāpatyadvayaṃ kṛtvā vṛṣaikādaśadakṣiṇā (II,1, p. 94) // Par_6.16 //

vaiśyaṃ vā kṣatriyaṃ vāpi nirdoṣaṃ yo 'bhighātayet /

so 'pi kṛcchradvayaṃ kuryād goviṃśad dakṣiṇāṃ dadet (II,1, p. 95) // Par_6.17 //

vaiśyaṃ śūdraṃ kriyāsaktaṃ vikarmasthaṃ dvijottamam /

hatvā cāndrāyaṇaṃ tasya triṃśad goś caiva dakṣiṇām (II,1, p. 105) // Par_6.18 //

caṇḍālaṃ hatavān kaścid brāhmaṇe yadi kaṃcana /

prājāpatyaṃ caret kṛcchraṃ godvayaṃ dakṣiṇāṃ dadat (II,1, p. 106) // Par_6.19 //

kṣatriyeṇāpi vaiśyena śūdreṇaivetareṇa vā /

caṇḍālasya vadhe prāpte kṛcchrārdhena viśudhyati // Par_6.20 //

corau śvapākacaṇḍālau vipreṇābhihatau yadi /

ahorātroṣitaḥ snātvā pañcagavyena śudhyati (II,1, p. 107) // Par_6.21 //

śvapākaṃ vāpi caṇḍālaṃ vipraḥ saṃbhāṣate yadi /

divjasaṃbhāṣaṇaṃ kuryāt sāvitrīṃ tu sakṛj japet (II,1, p. 108) // Par_6.22 //

caṇḍālaiḥ saha suptaṃ tu trirātram upavāsayet /

caṇḍālaikapathaṃ gatvā gāyatrīsmaraṇāc chuciḥ // Par_6.23 //

caṇḍāladarśane sadya ādityam avalokayet /

caṇḍālasparśane caiva sacailaṃ snānam ācaret (II,1, p. 109) // Par_6.24 //

caṇḍālakhātavāpīṣu pītvā salilam agrajaḥ /

ajñānāc caikabhaktena tv ahorātreṇa śudhyati (II,1, p. 111) // Par_6.25 //

caṇḍālabhāṇḍasaṃspṛṣṭaṃ pītvā kūpagataṃ jalam /

gomūtrayāvakāhāras trirātrāc chuddhim āpnuyāt (II,1, p. 112) // Par_6.26 //

caṇḍālaghaṭasaṃsthaṃ tu yat toyaṃ pibati dvijaḥ /

tatkṣaṇāt kṣipate yas tu prājāpatyaṃ samācaret // Par_6.27 //

yadi na kṣipate toyaṃ śarīre yasya jīryati /

prājāpatyaṃ na dātavyaṃ kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ caret // Par_6.28 //

caret sāṃtapanaṃ vipraḥ prājāpatyam anantaraḥ /

tadardhaṃ tu cared vaiśyaḥ pādaṃ śūdras tad ācaret (II,1, p. 113) // Par_6.29 //

bhāṇḍastham antyajānāṃ tu jalaṃ dadhi payaḥ pibet /

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraś caiva pramādataḥ (II,1, p. 114) // Par_6.30 //

brahmakūrcopavāsena dvijātīnāṃ tu niṣkṛtiḥ /

śūdrasya copavāsena tathā dānena śaktitaḥ // Par_6.31 //

bhuṅkte 'jñānād dvijaśreṣṭhaś caṇḍālānnaṃ kathaṃcana /

gomūtrayāvakāhāro daśarātreṇa śudhyati (II,1, p. 115) // Par_6.32 //

ekaikaṃ grāsam aśnīyād gomūtrayāvakasya ca /

daśāhaṃ niyamasthasya vrataṃ tat tu vinirdiśet (II,1, p. 116) // Par_6.33 //

avijñātas tu caṇḍālo yatra veśmani tiṣṭhati /

vijñāte tu7pasannasya dvijāḥ kurvanty anugraham (II,1, p. 118) // Par_6.34 //

munivaktrodgatān dharmān gāyanto vedapāragāḥ /

patantam uddhareyus taṃ dharmajñāḥ pāpasaṃkarāt // Par_6.35 //

dadhnā ca sarpiṣā caiva kṣīragomūtrayāvakam /

bhuñjīta saha sarvaiś ca trisaṃdhyam avagāhanam (II,1, p. 119) // Par_6.36 //

tryahaṃ bhuñjīta dadhnā ca tryahaṃ bhuñjīta sarpiṣā /

tryahaṃ kṣīreṇa bhuñjīta ekaikena dinatrayam // Par_6.37 //

bhāvaduṣṭaṃ na bhuñjīta nocchiṣṭaṃ kṛmidūṣitam /

dadhikṣīrasya tripalaṃ palaṃ ekaṃ ghṛtasya tu (II,1, p. 120) // Par_6.38 //

bhasmanā tu bhavec chuddhir ubhayos tāmrakāṃsyayoḥ /

jalaśaucena vastrāṇāṃ parityāgena mṛṇmayam // Par_6.39 //

kusumbhaguḍakārpāsa- lavaṇaṃ tailasarpiṣī /

dvāre kṛtvā tu dhānyāni dadyād veśmani pāvakam // Par_6.40 //

evaṃ śuddhas tataḥ paścāt kuryād brāhmaṇatarpaṇam /

triṃśataṃ govṛṣaṃ caikaṃ dadyād vipreṣu dakṣiṇām (II,1, p. 121) // Par_6.41 //

punar lepanakhātena homajapyena śudhyati /

ādhāreṇa ca viprāṇāṃ bhūmidoṣo na vidyate // Par_6.42 //

caṇḍālaiḥ saha saṃparkaṃ māsaṃ māsārdham eva vā /

gomūtrayāvakāhāro māsārdhena viśudhyati (II,1, p. 122) // Par_6.43 //

rajakī carmakārī ca lubdhakī veṇujīvinī /

cāturvarṇyasya ca gṛhe tv avijñātā tu tiṣṭhati (II,1, p. 123) // Par_6.44 //

jñātvā tu niṣkṛtiṃ kuryāt pūrvoktasyārdham eva ca /

gṛhadāhaṃ na kurvīta śeṣaṃ sarvaṃ ca kārayet (II,1, p. 124) // Par_6.45 //

gṛhasyābhyantaraṃ gacchec caṇḍālo yadi kasyacit /

tam agārād vinirvāsya mṛdbhāṇḍaṃ tu visarjayet // Par_6.46 //

rasapūrṇaṃ tu yad bhāṇḍaṃ na tyajet tu kadācana /

gomayena tu saṃmiśrair jalaiḥ prokṣed gṛhaṃ tathā // Par_6.47 //

brāhmaṇasya vraṇadvāre pūyaśoṇitasaṃbhave /

kṛmir utpadyate yasya prāyaścittaṃ kathaṃ bhavet (II,1, p. 126) // Par_6.48 //

gavāṃ mūtrapurīṣeṇa dadhnā kṣīreṇa sarpiṣā /

tryahaṃ snātvā ca pītvā ca kṛmiduṣṭaḥ śucir bhavet // Par_6.49 //

kṣatriyo 'pi suvarṇasya pañcamāṣān pradāya tu /

godakṣiṇāṃ tu vaiśyasyāpy upavāsaṃ vinirdiśet // Par_6.50 //

śūdrāṇāṃ nopavāsaḥ syāc chūdro dānena śudhyati /

acchidram iti yad vākyaṃ vadanti kṣitidevatāḥ (II,1, p. 127) // Par_6.51 //

praṇamya śirasā grāhyam agniṣṭomaphalaṃ hi tat /

japac chidraṃ tapac chidraṃ yac chidraṃ yajñakarmaṇi (II,1, p. 128) // Par_6.52 //

sarvaṃ bhavati niśchidraṃ brāhmaṇair upapāditam /

vyādhivyasanini.śrānte durbhikṣe ḍāmare tathā // Par_6.53 //

upavāso vrataṃ homo dvijasaṃpāditāni vai /

athavā brāhmaṇās tuṣṭāḥ sarvaṃ kurvanty anugraham (II,1, p. 129) // Par_6.54 //

sarvān kāmān avāpnoti dvijasaṃpāditair iha /

durbale 'nugrahaḥ proktas tathā vai bālavṛddhayoḥ (II,1, p. 130) // Par_6.55 //

ato 'nyathā bhaved doṣas tasmān nānugrahaḥ smṛtaḥ /

snehād vā yadi vā lobhād bhayād ajñānato 'pi vā (II,1, p. 131) // Par_6.56 //

kurvanty anugrahaṃ ye tu tat pāpaṃ teṣu gacchati /

śarīrasyātyaye prāpte vadanti niyamaṃ tu ye (II,1, p. 132) // Par_6.57 //

mahat kāryoparodhena na svasthasya kadācana /

svasthasya mūḍhāḥ kurvanti vadanty aniyamaṃ tu ye (II,1, p. 133) // Par_6.58 //

te tasya vighnakartāraḥ patanti narake 'śucau /

svayam eva vrataṃ kṛtvā brāhmaṇaṃ yo 'vamanyate // Par_6.59 //

vṛthā tasyopavāsaḥ syān na sa puṇyena yujyate /

sa eva niyamo grāhyo yady eko 'pi vaded dvijaḥ (II,1, p. 134) // Par_6.60 //

kuryād vākyaṃ dvijānāṃ tu anyathā bhrūṇahā bhavet /

brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ tīrthabhūtā hi sādhavaḥ // Par_6.61 //

tedāṃ vākyodakenaiva śudhyanti malinā janāḥ /

brāhmaṇā yāni bhāṣante manyante tāni devatāḥ (II,1, p. 135) // Par_6.62 //

sarvadevamayo vipro na tadvacanam anyathā /

upavāso vrataṃ caiva snānaṃ tīrthaṃ japas tapaḥ (II,1, p. 136) // Par_6.63 //

viprasaṃpāditaṃ yasya saṃpūrṇaṃ tasya tat phalam /

annādye kīṭasamyukte makṣikākeśadūṣite // Par_6.64 //

tadantarā spṛśec cāpas tad annaṃ bhasmanā spṛśet /

bhuñjānaś caiva yo vipraḥ pādaṃ hastena saṃspṛśet // Par_6.65 //

svam ucchiṣṭam asau bhuṅkte pāṇinā muktabhājane /

pādukāstho na bhuñjīta paryaṅke saṃsthito 'pi vā (II,1, p. 138) // Par_6.66 //

śvānacaṇḍāladṛṣṭau ca bhojanaṃ parivarjayet /

yad annaṃ pratiṣiddhaṃ syād annaśuddhis tathaiva ca // Par_6.67 //

yathā parāśareṇoktaṃ tathaivāhaṃ vadāmi vaḥ /

śṛtaṃ droṇāḍhakasyānnaṃ kākaśvānopaghātitam (II,1, p. 139) // Par_6.68 //

kenedaṃ śudhyate ceti brāhmaṇebhyo nivedayet /

kākaśvānāvalīḍhaṃ tu droṇānnaṃ na parityajet (II,1, p. 140) // Par_6.69 //

vedavedāṅgavidviprair dharmaśāstrānupālakaiḥ /

prasthā dvātriṃśatir droṇaḥ smṛto dviprastha āḍhakaḥ // Par_6.70 //

tato droṇāḍhakasyānnaṃ śrutismṛtivido viduḥ /

kākaśvānāvalīḍhaṃ tu gavāghrātaṃ khareṇa vā (II,1, p. 141) // Par_6.71 //

svalpam annaṃ tyajed vipraḥ śuddhir droṇāḍhake bhavet /

annasyoddhṛtya tan.mātraṃ yac ca lālāhataṃ bhavet (II,1, p. 142) // Par_6.72 //

suvarṇodakam abhyukṣya hutāśenaiva tāpayet /

hutāśanena saṃspṛṣṭaṃ suvarṇasalilena ca // Par_6.73 //

viprāṇāṃ brahmaghoṣeṇa bhojyaṃ bhavati tatkṣaṇāt /

sneho vā goraso vāpi tatraśuddhiḥ kathaṃ bhavet (II,1, p. 144) // Par_6.74 //

alpaṃ parityajet tatra snehasyotpavanena ca /

analajvālayā śuddhir gorasasya vidhīyate // Par_6.75 //