Comma for either/or — dharma, courage. Spelling forgiving — corage finds courage.

    Cover for Manusmṛti

    Manusmṛti

    Chapter 5

    Manu

    adhodṛṣṭir naiṣkṛtikaḥ svārthasādhanatatparaḥ /

    śaṭho mithyāvinītaś ca bakavratacaro dvijaḥ // Mn_4.196[197M] //

    ye bakavratino viprā ye ca mārjāraliṅginaḥ /

    te patanty andhatāmisre tena pāpena karmaṇā // Mn_4.197[198M] //

    na dharmasyāpadeśena pāpaṃ kṛtvā vrataṃ caret /

    vratena pāpaṃ pracchādya kurvan strīśūdradambhanam // Mn_4.198[199M] //

    pretyeha cedṛśā viprā garhyante brahmavādibhiḥ /

    chadmanā caritaṃ yac ca vrataṃ rakṣāṃsi gacchati // Mn_4.199[200M] //

    aliṅgī liṅgiveṣeṇa yo vṛttim upajīvati /

    sa liṅgināṃ haraty enas tiryagyonau ca jāyate // Mn_4.200[201M] //

    parakīyanipāneṣu na snāyād dhi kadā cana /

    nipānakartuḥ snātvā tu duṣkṛtāṃśena lipyate // Mn_4.201[202M] //

    yānaśayyāsanāny asya kūpodyānagṛhāṇi ca /

    adattāny upayuñjāna enasaḥ syāt turīyabhāk // Mn_4.202[203M] //

    nadīṣu devakhāteṣu taḍāgeṣu saraḥsu ca /

    snānaṃ samācaren nityaṃ gartaprasravaṇeṣu ca // Mn_4.203[204M] //

    yamān seveta satataṃ na nityaṃ niyamān budhaḥ /

    yamān pataty akurvāṇo niyamān kevalān bhajan // Mn_4.204[205M] //

    nāśrotriyatate yajñe grāmayājikṛte tathā /

    striyā klībena ca hute bhuñjīta brāhmaṇaḥ kva cit // Mn_4.205[206M] //

    aślīkam etat sādhūnāṃ yatra juhvaty amī haviḥ /

    pratīpam etad devānāṃ tasmāt tat parivarjayet // Mn_4.206[207M] //

    mattakruddhāturāṇāṃ ca na bhuñjīta kadā cana /

    keśakīṭāvapannaṃ ca padā spṛṣṭaṃ ca kāmataḥ // Mn_4.207[208M] //

    bhrūṇaghnāvekṣitaṃ caiva saṃspṛṣṭaṃ cāpy udakyayā /

    patatriṇāvalīḍhaṃ ca śunā saṃspṛṣṭam eva ca // Mn_4.208[209M] //

    gavā cānnam upaghrātaṃ ghuṣṭānnaṃ ca viśeṣataḥ /

    gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca viduṣā ca jugupsitam // Mn_4.209[210M] //

    stenagāyanayoś cānnaṃ takṣṇo vārdhuṣikasya ca /

    dīkṣitasya kadaryasya baddhasya nigaḍasya ca // Mn_4.210[211M] //

    abhiśastasya ṣaṇḍhasya puṃścalyā dāmbhikasya ca /

    śuktaṃ paryuṣitaṃ caiva śūdrasyocchiṣṭam eva ca // Mn_4.211[212M] //

    cikitsakasya mṛgayoḥ krūrasyocchiṣṭabhojinaḥ /

    ugrānnaṃ sūtikānnaṃ ca paryācāntam anirdaśam // Mn_4.212[213M] //

    anarcitaṃ vṛthāmāṃsam avīrāyāś ca yoṣitaḥ /

    dviṣadannaṃ nagaryannaṃ patitānnam avakṣutam // Mn_4.213[214M] //

    piśunānṛtinoś cānnaṃ kratuvikrayiṇas tathā /

    śailūṣatunnavāyānnaṃ kṛtaghnasyānnam eva ca // Mn_4.214[215M] //

    karmārasya niṣādasya raṅgāvatārakasya ca /

    suvarṇakartur veṇasya śastravikrayiṇas tathā // Mn_4.215[216M] //

    śvavatāṃ śauṇḍikānāṃ ca cailanirṇejakasya ca /

    rañjakasya nṛśaṃsasya yasya copapatir gṛhe // Mn_4.216[217M] //

    mṛṣyanti ye copapatiṃ strījitānāṃ ca sarvaśaḥ /

    anirdaśaṃ ca pretānnam atuṣṭikaram eva ca // Mn_4.217[218M] //

    rājānnaṃ teja ādatte śūdrānnaṃ brahmavarcasam /

    āyuḥ suvarṇakārānnaṃ yaśaś carmāvakartinaḥ // Mn_4.218[219M] //

    kārukānnaṃ prajāṃ hanti balaṃ nirṇejakasya ca /

    gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca lokebhyaḥ parikṛntati // Mn_4.219[220M] //

    pūyaṃ cikitsakasyānnaṃ puṃścalyās tv annam indriyam /

    viṣṭhā vārdhuṣikasyānnaṃ śastravikrayiṇo malam // Mn_4.220[221M] //

    ya ete 'nye tv abhojyānnāḥ kramaśaḥ parikīrtitāḥ /

    teṣāṃ tvagasthiromāṇi vadanty annaṃ manīṣiṇaḥ // Mn_4.221[222M] //

    bhuktvāto 'nyatam asyānnam amatyā kṣapaṇaṃ tryaham /

    matyā bhuktvācaret kṛcchraṃ retoviṇmūtram eva ca // Mn_4.222[223M] //

    nādyāc chūdrasya pakvānnaṃ vidvān aśrāddhino dvijaḥ /

    ādadītāmam evāsmād avṛttāv ekarātrikam // Mn_4.223[224M] //

    śrotriyasya kadaryasya vadānyasya ca vārdhuṣeḥ /

    mīmāṃsitvobhayaṃ devāḥ samam annam akalpayan // Mn_4.224[225M] //

    tān prajāpatir āhaitya mā kṛdhvaṃ viṣamaṃ samam /

    śraddhāpūtaṃ vadānyasya hatam aśraddhayetarat // Mn_4.225[226M] //

    śraddhayeṣṭaṃ ca pūrtaṃ ca nityaṃ kuryād atandritaḥ /

    śraddhākṛte hy akṣaye te bhavataḥ svāgatair dhanaiḥ // Mn_4.226[227M] //

    dānadharmaṃ niṣeveta nityam aiṣṭikapaurtikam /

    parituṣṭena bhāvena pātram āsādya śaktitaḥ // Mn_4.227[228M] //

    yat kiṃ cid api dātavyaṃ yācitenānasūyayā /

    utpatsyate hi tat pātraṃ yat tārayati sarvataḥ // Mn_4.228[229M] //

    vāridas tṛptim āpnoti sukham akṣayyam annadaḥ /

    tilapradaḥ prajām iṣṭāṃ dīpadaś cakṣur uttamam // Mn_4.229[230M] //

    bhūmido bhūmim āpnoti dīrgham āyur hiraṇyadaḥ /

    gṛhado 'gryāṇi veśmāni rūpyado rūpam uttamam // Mn_4.230[231M] //

    vāsodaś candrasālokyam aśvisālokyam aśvadaḥ /

    anaḍuhaḥ śriyaṃ puṣṭāṃ godo bradhnasya viṣṭapam // Mn_4.231[232M] //

    yānaśayyāprado bhāryām aiśvaryam abhayapradaḥ /

    dhānyadaḥ śāśvataṃ saukhyaṃ brahmado brahmasārṣṭitām // Mn_4.232[233M] //

    sarveṣām eva dānānāṃ brahmadānaṃ viśiṣyate /

    vāryannagomahīvāsas- tilakāñcanasarpiṣām // Mn_4.233[234M] //

    yena yena tu bhāvena yad yad dānaṃ prayacchati /

    tat tat tenaiva bhāvena prāpnoti pratipūjitaḥ // Mn_4.234[235M] //

    yo 'rcitaṃ pratigṛhṇāti dadāty arcitam eva vā /

    tāv ubhau gacchataḥ svargaṃ narakaṃ tu viparyaye // Mn_4.235[236M] //

    na vismayeta tapasā vaded iṣṭvā ca nānṛtam /

    nārto 'py apavaded viprān na dattvā parikīrtayet // Mn_4.236[237M] //

    yajño 'nṛtena kṣarati tapaḥ kṣarati vismayāt /

    āyur viprāpavādena dānaṃ ca parikīrtanāt // Mn_4.237[238M] //

    dharmaṃ śanaiḥ saṃcinuyād valmīkam iva puttikāḥ /

    paralokasahāyārthaṃ sarvabhūtāny apīḍayan // Mn_4.238[239M] //

    nāmutra hi sahāyārthaṃ pitā mātā ca tiṣṭhataḥ /

    na putradāraṃ na jñātir dharmas tiṣṭhati kevalaḥ // Mn_4.239[240M] //

    ekaḥ prajāyate jantur eka eva pralīyate /

    eko 'nubhuṅkte sukṛtam eka eva ca duṣkṛtam // Mn_4.240[241M] //

    mṛtaṃ śarīram utsṛjya kāṣṭhaloṣṭasamaṃ kṣitau /

    vimukhā bāndhavā yānti dharmas tam anugacchati // Mn_4.241[242M] //

    tasmād dharmaṃ sahāyārthaṃ nityaṃ saṃcinuyāc chanaiḥ /

    dharmeṇa hi sahāyena tamas tarati dustaram // Mn_4.242[243M] //

    dharmapradhānaṃ puruṣaṃ tapasā hatakilbiṣam /

    paralokaṃ nayaty āśu bhāsvantaṃ khaśarīriṇam // Mn_4.243[244M] //

    uttamair uttamair nityaṃ saṃbandhān ācaret saha /

    ninīṣuḥ kulam utkarṣam adhamān adhamāṃs tyajet // Mn_4.244[245M] //

    uttamān uttamān eva gacchan hīnāṃs tu varjayan /

    brāhmaṇaḥ śreṣṭhatām eti pratyavāyena śūdratām // Mn_4.245[246M] //

    dṛḍhakārī mṛdur dāntaḥ krūrācārair asaṃvasan /

    ahiṃsro damadānābhyāṃ jayet svargaṃ tathāvrataḥ // Mn_4.246[247M] //

    edhodakaṃ mūlaphalam annam abhyudyataṃ ca yat /

    sarvataḥ pratigṛhṇīyān madhv athābhayadakṣiṇām // Mn_4.247[248M] //

    āhṛtābhyudyatāṃ bhikṣāṃ purastād apracoditām /

    mene prajāpatir grāhyām api duṣkṛtakarmaṇaḥ // Mn_4.248[249M] //

    nāśnanti pitaras tasya daśavarṣāṇi pañca ca /

    na ca havyaṃ vahaty agnir yas tām abhyavamanyate // Mn_4.249[250M] //

    śayyāṃ gṛhān kuśān gandhān apaḥ puṣpaṃ maṇīn dadhi /

    dhānā matsyān payo māṃsaṃ śākaṃ caiva na nirṇudet // Mn_4.250[251M] //

    gurūn bhṛtyāṃś cojjihīrṣann arciṣyan devatātithīn /

    sarvataḥ pratigṛhṇīyān na tu tṛpyet svayaṃ tataḥ // Mn_4.251[252M] //

    guruṣu tv abhyatīteṣu vinā vā tair gṛhe vasan /

    ātmano vṛttim anvicchan gṛhṇīyāt sādhutaḥ sadā // Mn_4.252[253M] //

    ārdhikaḥ kulamitraṃ ca gopālo dāsanāpitau /

    ete śūdreṣu bhojyānnā yāś cātmānaṃ nivedayet // Mn_4.253[254M] //

    yādṛśo 'sya bhaved ātmā yādṛśaṃ ca cikīrṣitam /

    yathā copacared enaṃ tathātmānaṃ nivedayet // Mn_4.254[255M] //

    yo 'nyathā santam ātmānam anyathā satsu bhāṣate /

    sa pāpakṛttamo loke stena ātmāpahārakaḥ // Mn_4.255[256M] //

    vācy arthā niyatāḥ sarve vāṅgūlā vāgviniḥsṛtāḥ /

    tāṃs tu yaḥ stenayed vācaṃ sa sarvasteyakṛn naraḥ // Mn_4.256[257M] //

    maharṣipitṛdevānāṃ gatvānṛṇyaṃ yathāvidhi /

    putre sarvaṃ samāsajya vasen mādhyasthyam āśritaḥ // Mn_4.257[258M] //

    ekākī cintayen nityaṃ vivikte hitam ātmanaḥ /

    ekākī cintayāno hi paraṃ śreyo 'dhigacchati // Mn_4.258[259M] //

    eṣoditā gṛhasthasya vṛttir viprasya śāśvatī /

    snātakavratakalpaś ca sattvavṛddhikaraḥ śubhaḥ // Mn_4.259[260M] //

    anena vipro vṛttena vartayan vedaśāstravit /

    vyapetakalmaṣo nityaṃ brahmaloke mahīyate // Mn_4.260[261M] //

    śrutvaitān ṛṣayo dharmān snātakasya yathoditān /

    idam ūcur mahātmānam analaprabhavaṃ bhṛgum // Mn_5.1 //

    evaṃ yathoktaṃ viprāṇāṃ svadharmam anutiṣṭhatām /

    kathaṃ mṛtyuḥ prabhavati vedaśāstravidāṃ prabho // Mn_5.2 //

    sa tān uvāca dharmātmā maharṣīn mānavo bhṛguḥ /

    śrūyatāṃ yena doṣeṇa mṛtyur viprān jighāṃsati // Mn_5.3 //

    anabhyāsena vedānām ācārasya ca varjanāt /

    ālasyād annadoṣāc ca mṛtyur viprāñ jighāṃsati // Mn_5.4 //

    laśunaṃ gṛñjanaṃ caiva palāṇḍuṃ kavakāni ca /

    abhakṣyāṇi dvijātīnām amedhyaprabhavāni ca // Mn_5.5 //

    lohitān vṛkṣaniryāsān vṛścanaprabhavāṃs tathā /

    śeluṃ gavyaṃ ca peyūṣaṃ prayatnena vivarjayet // Mn_5.6 //

    vṛthā kṛsarasaṃyāvaṃ pāyasāpūpam eva ca /

    anupākṛtamāṃsāni devānnāni havīṃṣi ca // Mn_5.7 //

    anirdaśāyā goḥ kṣīram auṣṭram aikaśaphaṃ tathā /

    āvikaṃ saṃdhinīkṣīraṃ vivatsāyāś ca goḥ payaḥ // Mn_5.8 //

    āraṇyānāṃ ca sarveṣāṃ mṛgāṇāṃ māhiṣaṃ vinā /

    strīkṣīraṃ caiva varjyāni sarvaśuktāni caiva hi // Mn_5.9 //

    dadhi bhakṣyaṃ ca śukteṣu sarvaṃ ca dadhisaṃbhavam /

    yāni caivābhiṣūyante puṣpamūlaphalaiḥ śubhaiḥ // Mn_5.10 //

    kravyādāñ śakunān sarvāṃs tathā grāmanivāsinaḥ /

    anirdiṣṭāṃś caikaśaphāṃṣ ṭiṭṭibhaṃ ca vivarjayet // Mn_5.11 //

    kalaviṅkaṃ plavaṃ haṃsaṃ cakrāhvaṃ grāmakukkuṭam /

    sārasaṃ rajjuvālaṃ ca dātyūhaṃ śukasārike // Mn_5.12 //

    pratudāñ jālapādāṃś ca koyaṣṭinakhaviṣkirān /

    nimajjataś ca matsyādān saunaṃ vallūram eva ca // Mn_5.13 //

    bakaṃ caiva balākāṃ ca kākolaṃ khañjarīṭakam /

    matsyādān viḍvarāhāṃś ca matsyān eva ca sarvaśaḥ // Mn_5.14 //

    yo yasya māṃsam aśnāti sa tanmāṃsāda ucyate /

    matsyādaḥ sarvamāṃsādas tasmān matsyān vivarjayet // Mn_5.15 //

    pāṭhīnarohitāv ādyau niyuktau havyakavyayoḥ /

    rājīvān siṃhatuṇḍāś ca saśalkāś caiva sarvaśaḥ // Mn_5.16 //

    na bhakṣayed ekacarān ajñātāṃś ca mṛgadvijān /

    bhakṣyeṣv api samuddiṣṭān sarvān pañcanakhāṃs tathā // Mn_5.17 //

    śvāvidhaṃ śalyakaṃ godhāṃ khaḍgakūrmaśaśāṃs tathā /

    bhakṣyān pañcanakheṣv āhur anuṣṭrāṃś caikatodatah // Mn_5.18 //

    chatrākaṃ viḍvarāhaṃ ca laśunaṃ grāmakukkuṭam /

    palāṇḍuṃ gṛñjanaṃ caiva matyā jagdhvā pated dvijaḥ // Mn_5.19 //

    amatyaitāni ṣaḍ jagdhvā kṛcchraṃ sāntapanaṃ caret /

    yaticāndrāyāṇaṃ vāpi śeṣeṣūpavased ahaḥ // Mn_5.20 //

    saṃvatsarasyaikam api caret kṛcchraṃ dvijottamaḥ /

    ajñātabhuktaśuddhyarthaṃ jñātasya tu viṣeśataḥ // Mn_5.21 //

    yajñārthaṃ brāhmaṇair vadhyāḥ praśastā mṛgapakṣiṇaḥ /

    bhṛtyānāṃ caiva vṛttyartham agastyo hy ācarat purā // Mn_5.22 //

    babhūvur hi puroḍāśā bhakṣyāṇāṃ mṛgapakṣiṇām /

    purāṇeṣv api yajñeṣu brahmakṣatrasaveṣu ca // Mn_5.23 //

    yat kiṃ cit snehasaṃyuktaṃ bhakṣyaṃ bhojyam agarhitam /

    tat paryuṣitam apy ādyaṃ haviḥśeṣaṃ ca yad bhavet // Mn_5.24 //

    cirasthitam api tv ādyam asnehāktaṃ dvijātibhiḥ /

    yavagodhūmajaṃ sarvaṃ payasaś caiva vikriyā // Mn_5.25 //

    etad uktaṃ dvijātīnāṃ bhakṣyābhakṣyam aśeṣataḥ /

    māṃsasyātaḥ pravakṣyāmi vidhiṃ bhakṣaṇavarjane // Mn_5.26 //

    prokṣitaṃ bhakṣayen māṃsaṃ brāhmaṇānāṃ ca kāmyayā /

    yathāvidhi niyuktas tu prāṇānām eva cātyaye // Mn_5.27 //

    prāṇasyānnam idaṃ sarvaṃ prajāpatir akalpayat /

    sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva sarvaṃ prāṇasya bhojanam // Mn_5.28 //

    carāṇām annam acarā daṃṣṭriṇām apy adaṃṣṭriṇaḥ /

    ahastāś ca sahastānāṃ śūrāṇāṃ caiva bhīravaḥ // Mn_5.29 //

    nāttā duṣyaty adann ādyān prāṇino 'hanyahany api /

    dhātraiva sṛṣṭā hy ādyāś ca prāṇino 'ttāra eva ca // Mn_5.30 //

    yajñāya jagdhir māṃsasyety eṣa daivo vidhiḥ smṛtaḥ /

    ato 'nyathā pravṛttis tu rākṣaso vidhir ucyate // Mn_5.31 //

    krītvā svayaṃ vāpy utpādya paropakṛtam eva vā /

    devān pitṝṃś cārcayitvā khādan māṃsaṃ na duṣyati // Mn_5.32 //

    nādyād avidhinā māṃsaṃ vidhijño 'nāpadi dvijaḥ /

    jagdhvā hy avidhinā māṃsaṃ pretas tair adyate 'vaśaḥ // Mn_5.33 //

    na tādṛśaṃ bhavaty eno mṛgahantur dhanārthinaḥ /

    yādṛśaṃ bhavati pretya vṛthāmāṃsāni khādataḥ // Mn_5.34 //

    niyuktas tu yathānyāyaṃ yo māṃsaṃ nātti mānavaḥ /

    sa pretya paśutāṃ yāti saṃbhavān ekaviṃśatim // Mn_5.35 //

    asaṃskṛtān paśūn mantrair nādyād vipraḥ kadā cana /

    mantrais tu saṃskṛtān adyāc chāśvataṃ vidhim āsthitaḥ // Mn_5.36 //

    kuryād ghṛtapaśuṃ saṅge kuryāt piṣṭapaśuṃ tathā /

    na tv eva tu vṛthā hantuṃ paśum icchet kadā cana // Mn_5.37 //

    yāvanti paśuromāṇi tāvatkṛtvo ha māraṇam /

    vṛthāpaśughnaḥ prāpnoti pretya janmani janmani // Mn_5.38 //

    yajñārthaṃ paśavaḥ sṛṣṭāḥ svayam eva svayaṃbhuvā /

    yajño 'sya bhūtyai sarvasya tasmād yajñe vadho 'vadhaḥ // Mn_5.39 //

    oṣadhyaḥ paśavo vṛkṣās tiryañcaḥ pakṣiṇas tathā /

    yajñārthaṃ nidhanaṃ prāptāḥ prāpnuvanty utsṛtīḥ punaḥ // Mn_5.40 //

    madhuparke ca yajñe ca pitṛdaivatakarmaṇi /

    atraiva paśavo hiṃsyā nānyatrety abravīn manuḥ // Mn_5.41 //

    eṣv artheṣu paśūn hiṃsan vedatattvārthavid dvijaḥ /

    ātmānaṃ ca paśuṃ caiva gamayaty uttamaṃ gatim // Mn_5.42 //

    gṛhe gurāv araṇye vā nivasann ātmavān dvijaḥ /

    nāvedavihitāṃ hiṃsām āpady api samācaret // Mn_5.43 //

    yā vedavihitā hiṃsā niyatāsmiṃś carācare /

    ahiṃsām eva tāṃ vidyād vedād dharmo hi nirbabhau // Mn_5.44 //

    yo 'hiṃsakāni bhūtāni hinasty ātmasukhecchayā /

    sa jīvāṃś ca mṛtaś caiva na kva cit sukham edhate // Mn_5.45 //

    yo bandhanavadhakleśān prāṇināṃ na cikīrṣati /

    sa sarvasya hitaprepsuḥ sukham atyantam aśnute // Mn_5.46 //

    yad dhyāyati yat kurute ratiṃ badhnāti yatra ca /

    tad avāpnoty ayatnena yo hinasti na kiṃ cana // Mn_5.47 //

    nākṛtvā prāṇināṃ hiṃsāṃ māṃsam utpadyate kva cit /

    na ca prāṇivadhaḥ svargyas tasmān māṃsaṃ vivarjayet // Mn_5.48 //

    samutpattiṃ ca māṃsasya vadhabandhau ca dehinām /

    prasamīkṣya nivarteta sarvamāṃsasya bhakṣaṇāt // Mn_5.49 //

    na bhakṣayati yo māṃsaṃ vidhiṃ hitvā piśācavat /

    na loke priyatāṃ yāti vyādhibhiś ca na pīḍyate // Mn_5.50 //

    anumantā viśasitā nihantā krayavikrayī /

    saṃskartā copahartā ca khādakaś ceti ghātakāḥ // Mn_5.51 //

    svamāṃsaṃ paramāṃsena yo vardhayitum icchati /

    anabhyarcya pitṝn devāṃs tato 'nyo nāsty apuṇyakṛt // Mn_5.52 //

    varṣe varṣe 'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ /

    māṃsāni ca na khāded yas tayoḥ puṇyaphalaṃ samam // Mn_5.53 //

    phalamūlāśanair medhyair munyannānāṃ ca bhojanaiḥ /

    na tat phalam avāpnoti yan māṃsaparivarjanāt // Mn_5.54 //

    māṃ sa bhakṣayitāmutra yasya māṃsam ihādmy aham /

    etan māṃsasya māṃsatvaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ // Mn_5.55 //

    na māṃsabhakṣaṇe doṣo na madye na ca maithune /

    pravṛttir eṣā bhūtānāṃ nivṛttis tu mahāphalā // Mn_5.56 //

    pretaśuddhiṃ pravakṣyāmi dravyaśuddhiṃ tathaiva ca /

    caturṇām api varṇānāṃ yathāvad anupūrvaśaḥ // Mn_5.57 //

    dantajāte 'nujāte ca kṛtacūḍe ca saṃsthite /

    aśuddhā bāndhavāḥ sarve sūtake ca tathocyate // Mn_5.58 ḥḥ

    daśāhaṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate /

    arvāk saṃcayanād asthnāṃ tryaham ekāham eva vā // Mn_5.59 //

    sapiṇḍatā tu puruṣe saptame vinivartate /

    samānodakabhāvas tu janmanāmnor avedane // Mn_5.60 //

    yathedaṃ śāvam āśaucaṃ sapiṇḍeṣu vidhīyate /

    janane 'py evam eva syān nipuṇaṃ śuddhim icchatām // Mn_5.61 //

    sarveṣāṃ śāvam āśaucaṃ mātāpitros tu sūtakam /

    sūtakaṃ mātur eva syād upaspṛśya pitā śuciḥ // Mn_5.62[61M] //

    nirasya tu pumāñ śukram upaspṛsyaiva śudhyati /

    baijikād abhisaṃbandhād anurundhyād aghaṃ tryaham // Mn_5.63[62M] //

    ahnā caikena rātryā ca trirātrair eva ca tribhiḥ /

    śavaspṛśo viśudhyanti tryahād udakadāyinaḥ // Mn_5.64[63M] //

    guroḥ pretasya śiṣyas tu pitṛmedhaṃ samācaran /

    pretahāraiḥ samaṃ tatra daśarātreṇa śudhyati // Mn_5.65[64M] //

    rātribhir māsatulyābhir garbhasrāve viśudhyati /

    rajasy uparate sādhvī snānena strī rajasvalā // Mn_5.66[65M] //

    nṛṇām akṛtacūḍānāṃ viśuddhir naiśikī smṛtā /

    nirvṛttacūḍakānāṃ tu trirātrāc chuddhir iṣyate // Mn_5.67[66M] //

    ūnadvivārṣikaṃ pretaṃ nidadhyur bāndhavā bahiḥ /

    alaṃkṛtya śucau bhūmāv asthisaṃcayanād ṛte // Mn_5.68[67M] //

    nāsya kāryo 'gnisaṃskāro na ca kāryodakakriyā /

    araṇye kāṣṭhavat tyaktvā kṣapeyus tryaham eva tu // Mn_5.69[68M] //

    nātrivarṣasya kartavyā bāndhavair udakakriyā /

    jātadantasya vā kuryur nāmni vāpi kṛte sati // Mn_5.70[69M] //

    sabrahmacāriṇy ekāham atīte kṣapaṇaṃ smṛtam /

    janmany ekodakānāṃ tu trirātrāc chuddhir iṣyate // Mn_5.71[70M] //

    strīṇām asaṃskṛtānāṃ tu tryahāc chudhyanti bāndhavāḥ /

    yathoktenaiva kalpena śudhyanti tu sanābhayaḥ // Mn_5.72[71M] //

    akṣāralavaṇānnāḥ syur nimajjeyuś ca te tryaham /

    māṃsāśanaṃ ca nāśnīyuḥ śayīraṃś ca pṛthak kṣitau // Mn_5.73[72M] //

    saṃnidhāv eṣa vai kalpaḥ śāvāśaucasya kīrtitaḥ /

    asaṃnidhāv ayaṃ jñeyo vidhiḥ saṃbandhibāndhavaiḥ // Mn_5.74[73M] //

    vigataṃ tu videśasthaṃ śṛṇuyād yo hy anirdaśam /

    yac cheṣaṃ daśarātrasya tāvad evāśucir bhavet // Mn_5.75[74M] //

    atikrānte daśāhe ca trirātram aśucir bhavet /

    saṃvatsare vyatīte tu spṛṣṭvaivāpo viśudhyati // Mn_5.76[75M] //

    nirdaśaṃ jñātimaraṇaṃ śrutvā putrasya janma ca /

    savāsā jalam āplutya śuddho bhavati mānavaḥ // Mn_5.77[76M] //

    bāle deśāntarasthe ca pṛthakpiṇḍe ca saṃsthite /

    savāsā jalam āplutya sadya eva viśudhyati // Mn_5.78[77M] //

    antardaśāhe syātāṃ cet punar maraṇajanmanī /

    tāvat syād aśucir vipro yāvat tat syād anirdaśam // Mn_5.79[78M] //

    trirātram āhur āśaucam ācārye saṃsthite sati /

    tasya putre ca patnyāṃ ca divārātram iti sthitiḥ // Mn_5.80[79M] //

    śrotriye tūpasaṃpanne trirātram aśucir bhavet /

    mātule pakṣiṇīṃ rātriṃ śiṣyartvigbāndhaveṣu ca // Mn_5.81[80M] //

    prete rājani sajyotir yasya syād viṣaye sthitaḥ /

    aśrotriye tv ahaḥ kṛtsnam anūcāne tathā gurau // Mn_5.82[81M] //

    śuddhyed vipro daśāhena dvādaśāhena bhūmipaḥ /

    vaiśyaḥ pañcadaśāhena śūdro māsena śudhyati // Mn_5.83[82M] //

    na vardhayed aghāhāni pratyūhen nāgniṣu kriyāḥ /

    na ca tatkarma kurvāṇaḥ sanābhyo 'py aśucir bhavet // Mn_5.84[83M] //

    divākīrtim udakyāṃ ca patitaṃ sūtikāṃ tathā /

    śavaṃ tatspṛṣṭinaṃ caiva spṛṣṭvā snānena śudhyati // Mn_5.85[84M] //

    ācamya prayato nityaṃ japed aśucidarśane /

    saurān mantrān yathotsāhaṃ pāvamānīś ca śaktitaḥ // Mn_5.86[85M] //

    nāraṃ spṛṣṭvāsthi sasnehaṃ snātvā vipro viśudhyati /

    ācamyaiva tu niḥsnehaṃ gām ālabhyārkam īkṣya vā // Mn_5.87[86M] //

    ādiṣṭī nodakaṃ kuryād ā vratasya samāpanāt /

    samāpte tūdakaṃ kṛtvā trirātreṇaiva śudhyati // Mn_5.88[87M] //

    vṛthāsaṃkarajātānāṃ pravrajyāsu ca tiṣṭhatām /

    ātmanas tyāgināṃ caiva nivartetodakakriyā // Mn_5.89[88M] //

    pāṣaṇḍam āśritānāṃ ca carantīnāṃ ca kāmataḥ /

    garbhabhartṛdruhāṃ caiva surāpīnāṃ ca yoṣitām // Mn_5.90[89M] //

    ācāryaṃ svam upādhyāyaṃ pitaraṃ mātaraṃ gurum /

    nirhṛtya tu vratī pretān na vratena viyujyate // Mn_5.91[90M] //

    dakṣiṇena mṛtaṃ śūdraṃ puradvāreṇa nirharet /

    paścimottarapūrvais tu yathāyogaṃ dvijanmanaḥ // Mn_5.92[91M] //

    na rājñām aghadoṣo 'sti vratināṃ na ca sattriṇām /

    aindraṃ sthānam upāsīnā brahmabhūtā hi te sadā // Mn_5.93[92M] //

    rājño mahātmike sthāne sadyaḥśaucaṃ vidhīyate /

    prajānāṃ parirakṣārtham āsanaṃ cātra kāraṇam // Mn_5.94[93M] //

    ḍimbhāhavahatānāṃ ca vidyutā pārthivena ca /

    gobrāhmaṇasya caivārthe yasya cecchati pārthivaḥ // Mn_5.95[94M] //

    somāgnyarkānilendrāṇāṃ vittāppatyor yamasya ca /

    aṣṭānāṃ lokapālānāṃ vapur dhārayate nṛpaḥ // Mn_5.96[95M] //

    lokeśādhiṣṭhito rājā nāsyāśaucaṃ vidhīyate /

    śaucāśaucaṃ hi martyānāṃ lokebhyaḥ prabhavāpyayau // Mn_5.97[96M] //

    udyatair āhave śastraiḥ kṣatradharmahatasya ca /

    sadyaḥ saṃtiṣṭhate yajñas tathāśaucam iti sthitiḥ // Mn_5.98[97M] //

    vipraḥ śudhyaty apaḥ spṛṣṭvā kṣatriyo vāhanāyudham /

    vaiśyaḥ pratodaṃ raśmīn vā yaṣṭiṃ śūdraḥ kṛtakriyaḥ // Mn_5.99[98M] //

    etad vo 'bhihitaṃ śaucaṃ sapiṇḍeṣu dvijottamāḥ /

    asapiṇḍeṣu sarveṣu pretaśuddhiṃ nibodhata // Mn_5.100[99M] //

    asapiṇḍaṃ dvijaṃ pretaṃ vipro nirhṛtya bandhuvat /

    viśudhyati trirātreṇa mātur āptāṃś ca bāndhavān // Mn_5.101[100M] //

    yady annam atti teṣāṃ tu daśāhenaiva śudhyati /

    anadann annam ahnaiva na cet tasmin gṛhe vaset // Mn_5.102[101M] //

    anugamyecchayā pretaṃ jñātim ajñātim eva ca /

    snātvā sacailaḥ spṛṣṭvāgniṃ ghṛtaṃ prāśya viśudhyati // Mn_5.103[102M] //

    na vipraṃ sveṣu tiṣṭhatsu mṛtaṃ śūdreṇa nāyayet /

    asvargyā hy āhutiḥ sā syāc chūdrasaṃsparśadūṣitā // Mn_5.104[103M] //

    jñānaṃ tapo 'gnir āhāro mṛn mano vāry upāñjanam /

    vāyuḥ karmārkakālau ca śuddheḥ kartṝṇi dehinām // Mn_5.105[104M] //

    sarveṣām eva śaucānām arthaśaucaṃ paraṃ smṛtaṃ /

    yo 'rthe śucir hi sa śucir na mṛdvāriśuciḥ śuciḥ // Mn_5.106[105M] //

    kṣāntyā śudhyanti vidvāṃso dānenākāryakāriṇaḥ /

    pracchannapāpā japyena tapasā vedavittamāḥ // Mn_5.107[106M] //

    mṛttoyaiḥ śudhyate śodhyaṃ nadī vegena śudhyati /

    rajasā strī manoduṣṭā saṃnyāsena dvijottamāḥ // Mn_5.108[107M] //

    adbhir gātrāṇi śudhyanti manaḥ satyena śudhyati /

    vidyātapobhyāṃ bhūtātmā buddhir jñānena śudhyati // Mn_5.109[108M] //

    eṣa śaucasya vaḥ proktaḥ śarīrasya vinirṇayaḥ /

    nānāvidhānāṃ dravyāṇāṃ śuddheḥ śṛṇuta nirṇayam // Mn_5.110[109M] //

    taijasānāṃ maṇīnāṃ ca sarvasyāśmamayasya ca /

    bhasmanādbhir mṛdā caiva śuddhir uktā manīṣibhiḥ // Mn_5.111[110M] //

    nirlepaṃ kāñcanaṃ bhāṇḍam adbhir eva viśudhyati /

    abjam aśmamayaṃ caiva rājataṃ cānupaskṛtam // Mn_5.112[111M] //

    apām agneś ca saṃyogād dhaimaṃ raupyaṃ ca nirbabhau /

    tasmāt tayoḥ svayonyaiva nirṇeko guṇavattaraḥ // Mn_5.113[112M] //

    tāmrāyaḥkāṃsyaraityānāṃ trapuṇaḥ sīsakasya ca /

    śaucaṃ yathārhaṃ kartavyaṃ kṣārāmlodakavāribhiḥ // Mn_5.114[113M] //

    dravāṇāṃ caiva sarveṣāṃ śuddhir utpavanaṃ smṛtam /

    prokṣaṇaṃ saṃhatānāṃ ca dāravāṇāṃ ca takṣaṇam // Mn_5.115[114M] //

    mārjanaṃ yajñapātrāṇāṃ pāṇinā yajñakarmaṇi /

    camasānāṃ grahāṇāṃ ca śuddhiḥ prakṣālanena tu // Mn_5.116[115M] //

    carūṇāṃ sruksruvāṇāṃ ca śuddhir uṣṇena vāriṇā /

    sphyaśūrpaśakaṭānāṃ ca musalolūkhalasya ca // Mn_5.117[116M] //

    adbhis tu prokṣaṇaṃ śaucaṃ bahūnāṃ dhānyavāsasām /

    prakṣālanena tv alpānām adbhiḥ śaucaṃ vidhīyate // Mn_5.118[117M] //

    cailavac carmaṇāṃ śuddhir vaidalānāṃ tathaiva ca /

    śākamūlaphalānāṃ ca dhānyavac chuddhir iṣyate // Mn_5.119[118M] //

    kauśeyāvikayor ūṣaiḥ kutapānām ariṣṭakaiḥ /

    śrīphalair aṃśupaṭṭānāṃ kṣaumāṇāṃ gaurasarṣapaiḥ // Mn_5.120[119M] //

    kṣaumavac chaṅkhaśṛṅgāṇām asthidantamayasya ca /

    śuddhir vijānatā kāryā gomūtreṇodakena vā // Mn_5.121[120M] //

    prokṣaṇāt tṛṇakāṣṭhaṃ ca palālaṃ caiva śudhyati /

    mārjanopāñjanair veśma punaḥpākena mṛnmayam // Mn_5.122[121M] //

    madyair mūtraiḥ purīṣair vā ṣṭhīvanaih pūyaśoṇitaiḥ /

    saṃspṛṣṭaṃ naiva śuddhyeta punaḥpākena mṛnmayam // Mn_5.123 //