Chapter 2

prāyaścittīyatāṃ prāpya ye narās tv akṛtavratāḥ /

teṣāṃ daṇḍaṃ vratañ cāpi kramaśaś coditaṃ śṛṇu // YSS_2.1 //

svayam eva tu yaḥ pāpaṃ nivedya vratam ācaret /

tasmin damo na prayojyo vrataṃ daṇḍaś ca gṛhyate // YSS_2.2 //

na pātake 'rtthadaṇḍo 'sti tulyadoṣe vidaṇḍanam /

tatra vratam akurvāṇaṃ sahasraṃ dāpayed damaṃ // YSS_2.3 //

upapātakayukto yo mānavo nācared vrataṃ /

sadāpy asāhasaṃ pūrvaṃ prāyaścittaṃ viśodhanaṃ // YSS_2.4 //

cāṣamaṇḍūkamārjāra- godholūkāṃś ca vāyasān /

hatvā śatam avāpnoti vipro nakulam eva hi // YSS_2.5 //

mayūrahaṃsabhāsāñ ca tathā śyenaṃś ca kukkuṭaṃ /

triṃśat paṇam avāpnoti tathaiva vanabarhiṇaṃ // YSS_2.6 //

vipram agniparityaktaṃ saṃdhyopāsanavarjitaṃ /

śūdrapreṣyakarañ caiva rājā rāṣṭrāt pravāsayet // YSS_2.7 //

utsṛṣṭāgnis tu yo vipras tv asnāto 'mantrato 'pi vā /

upasthānārcano sūryaṃ sandhyāṃ nopāsate dvijaḥ // YSS_2.8 //

akartā nityayajñānāṃ bhuñjāno vṛṣalāśanaṃ /

jīvamāno 'pi vā śastraiḥ pratyahaṃ paṇam āpnuyāt // YSS_2.9 //

śūdrāsu śuklasektāraṃ vṛṣalāyāṃ ca vāñchakaṃ /

vipraṃ sarvasvam ādāya lalāṭe bhagam aṅkayet // YSS_2.10 //

bhagacihnaṃ madyacihnaṃ surācihnaṃ lalāṭake /

veśyāsu śuklasektāraṃ sarvam ādāya bhūmipaḥ // YSS_2.11 //

apasnāto divāsnātaḥ parānnam api vātmanaḥ /

bhoktā naṣṭakriyas tasya rājñaḥ svārtthaṃ pracakṣate // YSS_2.12 //

viprasyoktaparityaktaṃ vṛṣalāśanasevinaḥ /

pratyabdaṃ sarvam ādāya vedavidbhyo nivedayet // YSS_2.13 //

parītaṃ vottaraṃ vāsaḥ adharmadaṇḍasāhasaṃ /

striyam eva prakurvāṇaṃ dviguṇaṃ dāpayed damaṃ // YSS_2.14 //

bālāndharogivṛddhānāṃ na tu daṇḍo vidhīyate /

visṛjya tu naro mūtraṃ rathyādau doṣam āpnuyāt // YSS_2.15 //

tathā purīṣam uddiṣṭaṃ chardiś ca na bhavet pathi /

dviguṇaṃ daṇḍam āpnoti mūtraṃ sthitvā samutsṛjet // YSS_2.16 //

māhendrīṃ vāruṇīñ cāpi diśaṃ vīkṣya tu mūtrayan /

purīṣaṃś ca tathā muñcan daṇḍaṃ dviguṇam āvahet // YSS_2.17 //

stenaḥ piśunavaktā ca sāhasī vṛṣalīpatiḥ /

tyaktāvāritā vijñeyāḥ pañcaite grāmakaṇṭakāḥ // YSS_2.18 //

visṛṣṭvānuparīkṣyaitān rājā rāṣṭreṣu kaṇṭakān /

anutsṛṣṭā hi lokasya tv anṛtaṃ kurvate tamaḥ // YSS_2.19 //

viṣṭādipūrṇasaṃkṣiptaṃ raktamālyavibhūṣitaṃ /

poṣitaṃ stenakāryeṇa stenaṃ rājā nihanyate // YSS_2.20 //

śvapadādi mukhe nyasya pariyāpya kharājinaṃ /

piśunaṃ kharam āropya hṛtavittaṃ vivāsayet // YSS_2.21 //

bhittvā gṛhāṃs tu hṛtvā svaṃ kṛtvopaskaram eva ca /

rājā sāhasikaṃ rāṣṭrāc caṇḍāḷotsṛṣṭam utsṛjet // YSS_2.22 //

vratabhaṅgaṃ surābhāṇḍaṃ dvayaṃ saṃbadhyate tataḥ /

hṛdayaṃ viṣṭhayā liptaṃ vṛṣalīpatim utsṛjet // YSS_2.23 //

bhasmanāpi ca liptāṅgaṃ śavakeśāsthidhūpitaṃ /

tyaktāgniṃ sarvam ādāya rājā rāṣṭrāt pravāsayet // YSS_2.24 //

śavakeśair vījyamānaṃ tanmālābaddhaśekharaṃ /

digvāsaṃ gamayed rājā naraṃ samayalaṅghinaṃ // YSS_2.25 //

śūdrāsūtpāditāpatyaṃ rājasaṃ brāhmaṇādhamaṃ /

grāmād bahiḥ prakurvīta naraṃ saṃsargapātakaṃ // YSS_2.26 //

tasyāṃ tu śuklasektāraṃ miśritya saha sādhubhiḥ /

bhojayet tulyapaṅktau tu prāpnuyāt prathamaṃ damaṃ // YSS_2.27 //

vittaṃ dattaṃ tathāmārgād adhītañ ca dvijādibhiḥ /

jāyate viphalaṃ sarvaṃ bhāṣaṇāt piśunair naraiḥ // YSS_2.28 //

devabrahmasvayonyas tu chidradātā vilaṃbhane /

dehabhedam avāpnoti vipro hṛtvākhilaṃ dhanaṃ // YSS_2.29 //

chidrapradātā stenānāṃ stena eva sa ucyate /

tasya hṛtvā tu sarvasvaṃ śvapadaṃ tu mukhe 'ṅkayet // YSS_2.30 //

naktaṃ rātrau tu janitā liṅgāj jānāti mānavaḥ /

tathā vai śūnyavaktāraṃ jñātvā liṅgaiḥ pravāsayet // YSS_2.31 //

asatyavādinaṃ vāde daṇḍitvā sākṣiṇaṃ nṛpaḥ /

yaś chadati hi pāpānāṃ viṃśatiṃ vratam ādiśet // YSS_2.32 //

vratacāryaś caran bhikṣām aniṣṭvā ca hutāśanaṃ /

bhuñjānaḥ prāpnuyāt grāsaṃ kāle kāle tv anāturaḥ // YSS_2.33 //

ācāryasya pitur bhrātuḥ śvaśurasya nṛpasya ca /

pratyutthānaṃ naro 'kurvans trīn paṇān dāpyate damaṃ // YSS_2.34 //

āsane tu samāsīna uttame 'sminn avasthite /

śūdraṣ ṣaṭpadam āpnoti gacchatāprasthitena tu // YSS_2.35 //

unmānañ ca tathāmānaṃ variṣṭhalaghu vāgṛte /

dṛṣyate yasya tasya svaṃ rājña ity eva kalpayet // YSS_2.36 //

miśritaṃ tilatailena vikrītaṃ ghṛtakākhyayā /

vaṇik caturguṇaṃ dāpyaṃ tailaṃ vā miśritaṃ ghṛtaiḥ // YSS_2.37 //

marīcaṃ khaṇḍapāṣāṇaiḥ lavaṇañ ca tathā mṛdā /

hiṅguñ ca vṛkṣaniryāsaiḥ tathā dāpyaś caturguṇaṃ // YSS_2.38 //

dhānyaṃ pulākapāṣāṇaiḥ khalu miśritya vā punaḥ /

vikretā tatsamaṃ dāpyo dadyāt tasyāpi miśritaṃ // YSS_2.39 //

tulyair atulyair vā dravyaiḥ miśrīkṛtya tato nṛṇāṃ /

damaś caturguṇaḥ proktas tena nityaṃ samācaret // YSS_2.40 //

pretasammārjanaṃ malaṃ kapālaṃ tuṣam eva ca /

pathi grāmasya vikṣeptā dāpyaḥ ..... paṇaṃ // YSS_2.41 //

[five akṣaras indiscernible]

ucchiṣṭasalilasrāvaṃ gṛhī yaḥ parimuñcati /

dviguṇaṃ daṇḍam āpnoti moktā rūpye ca daṇḍyate // YSS_2.42 //

hatvā kakaraṃ divā tu tripaṇaṃ brāhmaṇo bhavet /

śaśaṃ kūrmañ ca godhāñ ca meṣaṃ hatvā ca ṣoḍaśa // YSS_2.43 //

kṣīraṃ kṣīravikārañ ca lavaṇaṃ tailam eva ca /

lākṣāñ ca vikrayaṃ kurvan vipraḥ prāpnoti madhyamaṃ // YSS_2.44 //

apūpam annaṃ māṃsañ ca somam asthi tathā madhu /

tvacañ ca vikrayaṃ kurvan prāpnuyān madhyamaṃ damaṃ // YSS_2.45 //

janakañ janakādhyakṣo nikarṣan viṣamopame /

damaṃ paṇam avāpnoti bhoktā ca viṣamopame // YSS_2.46 //

vipram utpāditāpatyaṃ vṛṣalyāṃ yo vahed ataḥ /

sahasraṃ damam āpnoti prasūtiḥ prathamaṃ bhavet // YSS_2.47 //

bhuñjāno yasya pakvānnaṃ vipras tu vṛṣalīpateḥ /

paṇañ caturdaśāpnoti dviguṇaṃ tasya sūtake // YSS_2.48 //

śrāddhaṃ tu tadgṛhe bhuktvā paṇan tāvad avāpnuyāt /

sāhasaṃ pūrvam āpnoti viśeṣāc cānimittataḥ // YSS_2.49 //

anvaṣṭakām aṣṭakāṃ vā bhuñjāno vṛṣalīpateḥ /

paṇāñ caturdaśāpnoti tathā bhoktā ca māsikaṃ // YSS_2.50 //

kramam apy aṣṭakādeśāt gṛhṇāno vṛṣalālayāt /

ṣaṇṇavatyarddham āpnoti bhuktvā pūrvaṃ tu tadgṛhe // YSS_2.51 //

madyādīnāṃ tv abhakṣyāṇāṃ vipraḥ prāpnoti ṣoḍaśa /

dviguṇaṃ pratipīḍānāṃ matsyānāṃ āpnuyāc chataṃ // YSS_2.52 //

evaṃ dviguṇatāṃ dadyāt doṣeṣv eteṣu somapāḥ /

kharāśvasūkarādīnaṃ bhakṣaṇe patitaḥ smṛtaḥ // YSS_2.53 //

dārvasthiśṛṅgapāṣāṇair yas tu bhāryābhṛtiṃ dvijaḥ /

sahasraṃ damam āpnoti kurvāṇo vapanaṃ yadi // YSS_2.54 //

aṅgeṣu vyaktadeśeṣu yo jāyāṃ karajair vraṇaṃ /

kartā kārayitā svāṅgair dāpyaḥ syāt prathamaṃ damaṃ // YSS_2.55 //

yoṣitmukhaṃ tu bhuñjāno pītvā vāpidadaṃ dvijaḥ /

tathā bhojayitā svaṃ vā dāpyaḥ syāt pūrvasāhasaṃ // YSS_2.56 //

atyarthaṃ vedayaṃś caiva brāhmaṇaḥ patito bhavet /

striyaṃ tathāśvavad gacchamś cuṃbayan guhyam eva vā // YSS_2.57 //

prayatnāc chuklam utsṛjya vipraḥ pañcāśad āpnuyāt /

maithunaṃ goṣu gatvā tu tathā dāpyo bhavec chataṃ // YSS_2.58 //

gacchaṃs tathājayonau tu prāpyate pūrvasāhasaṃ /

madhyamaṃ daṇḍam āpnoti vrajan māhiṣayoniṣu // YSS_2.59 //

sahasraṃ damam āpnoti yonyāṃ goṣu naro vrajet /

evam eva dviguṇitā bhavanti vratacāriṣu // YSS_2.60 //

pathi śrāntāya tulyāya panthā deyo 'thavāśramaṃ /

yamadātur bhaven meṣo 'deśadātāpratiśrayaḥ // YSS_2.61 //

śūdrāṃ tu sevamānād dhi vipraḥ śūdrāvaraḥ smṛtaḥ /

gatopagamanād eva śūdrāyāṃ patito bhavet // YSS_2.62 //

gamanād eva śūdrāyāṃ tv apatyaṃ tanmayo dvijaḥ /

mātā tu tasya śūdrasya pātityaṃ tu pracakṣate // YSS_2.63 //

tasmāc chūdras tu yajñārthaṃ gṛhyārtham api vā dvijaḥ /

śuklasektari kṛṣṇāyāṃ vipro 'gnihā pratīkṣate // YSS_2.64 //

dṛṣṭvāpatyaṃ tu śūdrāyāṃ prayānti tv āpadaṃ mahat /

viśo vittaṃ nayād .. svayaṃ vā na dvijo yadi // YSS_2.65 //

[two akṣaras indiscernible]

śūnām api aśuddhānām ajadantaṃ suśobhanaṃ /

śūdrāgāmī dvijaḥ paśyet pitṝṇāṃ taṃ parīkṣyati // YSS_2.66 //

tasmād avaśyaṃ śrāddheṣu vipraṃ tu vṛṣalīpatiṃ /

śunaś cāpi tiraskṛtya brāhmaṇān āśayed dvijaḥ // YSS_2.67 //

vṛṣaḷīpatinā spṛṣṭam īkṣitaṃ bhuktamiśritaṃ /

sarvam annam abhojyaṃ syāt siddham annam idaṃ punaḥ // YSS_2.68 //

apāṅktyānāṃ tv akalyāṇāṃ paṅktau tulyo 'pi ca dvijaḥ /

sasyaṃ vṛddhaṃ samādadyāt paṅkeṣu vṛṣalīpatiḥ // YSS_2.69 //

janakaṃ śuḷbasaṃspṛṣṭaṃ rajatena tathaiva ca /

śakyaṃ śodhayituṃ prājñaiḥ śrāddhe spṛṣṭaṃ vinaśyati // YSS_2.70 //

vipraḥ kṣatriyayā spṛṣṭas tathaivaṃ vaiśyayoṣitā /

upāyaiś śuddhim āyāti na tu śūdrāṅganāṃ gataḥ // YSS_2.71 //

upekṣako yo rājā tu grāme vā vṛṣaḷīpatiṃ /

sa rājāsatpratigrāhyaḥ svārthabhyo grāma eva tu // YSS_2.72 //

kaṇṭakānāṃ tu sarveṣāṃ balabhṛto hi sāhasī /

tasmāt sāhasino rājā bhraṃśadaṇḍam prakalpayet // YSS_2.73 //

svalpasāhasakarttā yaḥ kālād āyakasāhasī /

atha bhavaty eva pāpam iti saṃcintya daṇḍayet // YSS_2.74 //

evaṃ pañca viśād rājā kaṇṭakānāṃ samuddharet /

dharmam arthaṃ tathāyuṣyaṃ yaśo rāṣṭraṃ ca varddhate // YSS_2.75 //

kaṇṭakānāṃ tu kathitaṃ nyāyena prathamena yaḥ /

caturvidhā kriyā proktā saṃsidhyati ca mārgataḥ // YSS_2.76 //

kulādayo vivādasya śravaṇe 'dhikṛtāgamāt /

koṇe 'py adhigatā śāstrair brāhmaṇena vipaścitā // YSS_2.77 //