Chapter 1
Ancient Yama Sanskritāśramasthaṃ sukhāsīnaṃ vedaśāstraviśāradam /
apṛcchann ṛṣayo gatvā yamaṃ yamitamānasam // YSS_1.1 //
ṛṣayaḥ
mahāpātakasaṃyuktāḥ upapātakinas tathā /
yair yair vratair viśudhyanti tan no brūhi mahāmune // YSS_1.2 //
yamaḥ
divā vātārkasaṃspṛṣṭaṃ rātrau nakṣatramārutaiḥ /
saṃdhyādvayor vā saṃdhyābhyāṃ pavitraṃ sarvadā jalam // YSS_1.3 //
svabhāvayuktam avyāptam amedhyena sadā śuci /
bhāṇḍasthaṃ dharaṇīsthaṃ vā pānīyaṃ pāvanaṃ nṛṇāṃ // YSS_1.4 //
amedhyena tu saṃspṛṣṭo rātrāv ahani vā dvijaḥ /
sadyaḥ snātvā spṛśed agniṃ sandhyayoś ca sadā śuciḥ // YSS_1.4A //
śvāpadoṣṭrahayādyaiś ca mānuṣaiś caritaṃ vinā /
daṣṭaḥ snātvā śuciḥ sadyo naraḥ saṃdhyādirātriṣu // YSS_1.5 //
antyād ajñānato bhuktvā caṇḍālānnaṃ kathañcana /
gomūtrayāvakāhāro daśarātreṇa śudhyati // YSS_1.6 //
jalāgnyudbandhanabhraṣṭāḥ pravrajyānāśakacyutāḥ /
viṣaprapatanaprāyāḥ śastraghātahatāś ca ye // YSS_1.7 //
navaite pratyavasitāḥ sarvadharmabahiṣkṛtāḥ /
cāndrāyaṇena śudhyanti taptakṛcchradvayena vā // YSS_1.8 //
ubhayāvāsinaḥ pāpā ye śyāmaśabalācyutāḥ /
aindavābhyāṃ viśudhyanti dattvā dhenuṃ tathā vṛṣaṃ // YSS_1.9 //
gobrāhmaṇahataṃ dagdhvā mṛtam udbandhanena ca /
pāśaṃś chittvā tathā tasya kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ caret // YSS_1.10 //
kṛmibhir vraṇasaṃbhūtair makṣikādyupaghātitaḥ /
kṛcchrābdaṃ samprakurvīta parāko mohasaṃgamāt // YSS_1.11 //
ekaike tu kṛte pāpe prāyaścittaṃ vidur budhāḥ /
sarvapātakasampāte prāyaścittaṃ na vidyate // YSS_1.12 //
sarvapātakasampāte kapālagrahaṇaṃ smṛtam /
tat kāpālikam asyāgraṃ prāyaścittaṃ manīṣibhiḥ // YSS_1.13 //
kāpālikānnabhoktṝṇāṃ tannārīgāmināṃ tathā /
jñānāt kṛcchrābdam uddiṣṭam ajñānād aindavadvayam // YSS_1.14 //
surāmadyapāne kṛte gomāṃsabhakṣaṇe 'pi vā /
taptakṛcchraparikliṣṭo mauñjīhomena śudhyati // YSS_1.15 //
prāyaścitte 'vyavasite kartā yadi vipadyate /
śuddhas tad ahar evāsāv ihaloke paratra ca // YSS_1.16 //
yāvad eko 'pṛthagdravyaḥ prāyaścittaṃ niṣevate /
apraśastās tu taṃ spṛṣṭvā bhaveyuḥ te vigarhitāḥ // YSS_1.17 //
asaṃbhojyā apratigrāhyā asaṃpāṭhyā avivāhinaḥ /
pūyante tadvrate pūrṇe sarve te (')rikthabhāginaḥ // YSS_1.18 //
aśītir yasya varṣāṇi bālo vāpy ūnaṣoḍaśaḥ /
prāyaścittārdham arhanti striyo rogiṇa eva ca // YSS_1.19 //
apūrṇaṣoḍaśābdasya caturvarṣādhikasya ca /
prāyaścittaṃ cared bhrātā pitā vānyo 'pi bāndhavaḥ // YSS_1.20 //
ato bālatarasyāsya nāparādho na pātakaṃ /
rājadaṇḍo na tasyāsti prāyaścittaṃ ca neṣyate // YSS_1.21 //
kṛcchraṃ sāṃtapanaṃ kuryād hatvā saṃkīrṇayonijam /
sūtaṃ hatvātikṛcchraṃ tu kuṇḍagolakam eva ca // YSS_1.22 //
striyo hatvāviśeṣeṇa carec cāndrāyaṇavratam /
hatvā gāṃ kṣatriyaṃ vaiśyaṃ śūdraṃ vāpy anulomajam // YSS_1.23 //
eṣāṃ bhuktvā striyo gatvā tathaiva pratigṛhya ca /
kṛcchrābdam abdakṛcchraṃ vā śuddhyarthaṃ samyag ācaret // YSS_1.23A //
anyaprāṇilayaṃ kurvan dadyāc chaktyā ca dakṣiṇām /
kṛcchraṃ cāpi caren nityaṃ prājāpatyam iti sthitiḥ // YSS_1.24 //
mahāpātakakartāraś catvāro 'py aviśeṣataḥ /
agniṃ praviśya śudhyanti snānād vāpi hayakratau // YSS_1.25 //
rahasyakāriṇas tv ete māghamāse tu pauruṣam /
japtvāghamarṣaṇaṃ sūktaṃ śudhyanty antarjale sthitāḥ // YSS_1.26 //
paradāre nare ṣaṇḍe hayājāvipaśuṣv api /
āgomaithunam āsevyaḥ pāvamānīs tryahaṃ japet // YSS_1.27 //
caṇḍālādyāsu nārīṣu goṣu maithunakāriṇaḥ /
japtvāghamarṣaṇaṃ pakṣaṃ śudhyanti hi payovratāḥ // YSS_1.28 //
mātaraṃ gurupatnīṃ ca svasāraṃ duhitāṃ tathā /
gatvā tu praviśed agniṃ nānyaśuddhir vidhīyate // YSS_1.29 //
svasāraṃ ca pitur mātuḥ svasutāṃ mātulasya ca /
putrasya bhāryāṃ gatvā tu ṣaṇmāsaṃ kṛcchram ācaret // YSS_1.30 //
ṣaṭcatasras tathānyāś ca bandhubhyāṃ pitṛmātṛtaḥ /
gatvaitāṃś ca sagotrāṃ ca parākaṃ kṛcchram ācaret // YSS_1.31 //
rajakaś carmakāraś ca naṭo buruḍa eva ca /
kaivartaś caiva śailūṣo mallaś cāntyāvasāyinaḥ // YSS_1.32 //
eṣāṃ bhuktvā ca pītvā ca rahas saṃkamya vā sakṛt /
āsye ca maithunaṃ kṛtvā taptakṛcchraṃ samācaret // YSS_1.32A //
caṇḍālamuṣṭikāś caiva tathā saṃkīrṇayonijāḥ // YSS_1.32 B //
eṣāṃ bhuktvā striyo gatvā tathaiva pratigṛhya ca /
jñānāt kṛcchrābdam uddiṣṭam ajñānād aindavaṃ smṛtaṃ // YSS_1.33 //
kulācārasmṛto yeṣāṃ surāpānaṃ tu yoṣitāṃ /
patitakṣetrasaṃbhūtāḥ te 'kulācārikāḥ smṛtāḥ // YSS_1.34 //
caturṇām api varṇānāṃ bāhyā brāhmaṇamāninaḥ /
pāraṃparyeṇa saṃkīrṇā varjanīyāḥ prayatnataḥ // YSS_1.35 //
ārūḍhapatitāj jāto brāhmaṇyāṃ śūdrataś ca yaḥ /
caṇḍālau tāv ubhau jñeyau sagotrād yaś ca jāyate // YSS_1.36 //
jārajātaḥ savarṇāyāṃ kuṇḍo jīvati bhartari /
mṛte golakanāmā tu jātihīnau tathāiva tau // YSS_1.37 //
asavarṇāsu nārīṣu dvijair utpāditāś ca ye /
parapatnīṣu sarvāsu kuṇḍāḥ te golakāḥ smṛtāḥ // YSS_1.37A //
mātṛvarṇā na te proktāḥ pitṛvarṇā na te smṛtāḥ /
avivāhyāḥ sutāś caiva bandhubhiḥ pitṛmātṛtaḥ // YSS_1.38 //
mātṛsvatantrair nṛpasaṃgataiś ca bālādivṛddhair nṛpapīḍitaiś ca /
bhāṣā pravṛttā na khalu pramāṇam na hy uttaraṃ naiva kṛtaṃ kṛtās te // YSS_1.39 //
aśvasya hantā puruṣasya hantā chettā tarūṇāṃ ghaṭasevitānāṃ /
parasya dāreṣu ca ye prasaktāḥ te śastravaddhyā na vihīnadaṇḍyāḥ // YSS_1.40 //
yo duṣṭabhāvena parasya hantā hinasti bhāryāṃ sasutaṃ kalatram /
kṣetraṃ tathā dhānyadhanaṃ śarīram taṃ ghātayet mudgarapātaghātaiḥ // YSS_1.41 //
kartānumantā 'py upadeśadātā protsāhakas saṃpratighātakaś ca /
mantrī sahāyas sahavāsyavadhyaḥ śaṅkāviśuddhiḥ puruṣeṇa kāryā // YSS_1.42 //
yo yasya bhaktāśrayadāsasaktaḥ doṣe kṛte tena nareṇa kartā /
tad arpite bhoktari nānuśeyaṃ bhaktapradātā pratimucyate tu // YSS_1.43 //
pare 'pare lobhahatās tatas tu parāvaraś caiva pare 'pare ca // YSS_1.44 //
yajñe vivāhe ca tathotsaveṣu samānapuṃsā 'py asamānapuṃsā /
parābdikām pākavidhau pravṛttiṃ naiteṣu bhaktapradadoṣam āhuḥ // YSS_1.45 //
śastrapradātā viṣavahnido 'pi māsaṃ samāpnoti parāya dattvā /
dharmārthakāmapratipattihetor yadi pravṛttau na paropatāpe // YSS_1.46 //
yo vāhanaṃ kartari vāraṇaṃ vā hy ādāya gacchaty aviśiṣṭabuddhiḥ /
tatrāpi doṣaṃ na vadanti tajjñāḥ tatraiva śuddhaś ca tathaiva daṇḍyaḥ // YSS_1.47 //
bhāryā sutā gotraruhā snuṣā vā bhrātā suto dāsabhṛto jano vā /
yo doṣaduṣṭas sa nṛpeṇa śāsyo nakārakas tu prabhur eṣa dharmaḥ // YSS_1.48 //
dravyapradānena samāsamena karmaprayogena tathā yudhena /
yo vartate yasya narasya citte jñeyas sahāyas tu sukhāsukheṣu // YSS_1.49 //
mahāmṛgaṃ pakṣimṛgaṃ paśuṃ vā samānajātīyam athetaraṃ vā /
acodito hanti narastriyaṃ vā svāmīyagaus tasya na khaṇḍanīyaḥ // YSS_1.50 //
yad yaddhi jātir dvijavargajātyā yāgādikam pāpakṛto na daṇḍyāḥ /
grahapradāneṣu niruddhabaddhāḥ sarpā na hiṃsanti parair abhītāḥ // YSS_1.51 //
taṃ dāpayitvā dhanine nṛpeṇa tatsvāminaḥ prāṇidhanair vimucyaḥ // YSS_1.52 //
dharmārthavādeṣu gavādayo hi svecchāpramādād yadi te mriyante /
tatrāpi doṣañ ca paśupramāṇaṃ nācakṣate dharmavidas tathaiva // YSS_1.53 //
āraṇyakā ye yadi daṃṣṭriṇas tu gāvo mriyante yadi tā adagdhāḥ /
pāpān niroddhuṃ na ca pāśadātuḥ dhārāsvahastaṃ pravadanti pāpaṃ // YSS_1.54 //
eko hato yo bahubhiḥ sametaiḥ na jñāyate kasya mṛtopaghātaiḥ /
divyena teṣām upalabhya hantā nivartanīyo nṛpasaṃniyuktaiḥ // YSS_1.55 //
saṃtyaktajīvo mriyate kadācid niṣpāpakaḥ pātakaśuddhikāryāt // YSS_1.55A //
tarkapramāṇaiḥ pratitarkayitvā kecid vadanty evam idaṃ pramānam /
nityāntajīvo mriyate kadācid vedaiś ca pṛṣṭair ṛṣibhiś ca gītaṃ // YSS_1.56 //
cāndrāyaṇādīni hi pāvanāni pāpā yad icchanti hitāya kartum /
saṃsargam icchanti phalaṃ tathā syāt jñānapradīpena tamo 'ndhakāre // YSS_1.57 //