Chapter 54
Ancient Viṣṇu SanskritVi_54
yaḥ pāpātmā yena saha saṃyujyate sa tasyaiva prāyaścittaṃ kuryāt // Vi_54.1 //
mṛtapañcanakhāt kūpād atyantopahatāc codakaṃ pītvā brāhamaṇas trirātram upavaset // Vi_54.2 //
dvyahaṃ rājanyaḥ // Vi_54.3 //
ekāhaṃ vaiśyaḥ // Vi_54.4 //
śūdro naktam // Vi_54.5 //
sarve cānte vratasya pañcagavyaṃ pibeyuḥ // Vi_54.6 //
pañcagavyaṃ pibec chūdro brāhmaṇas tu surāṃ pibet /
ubhau tau narakaṃ yāto mahārauravasaṃjñitam || Vi_54.7 ||
parvānārogyavarjam ṛtāv avagacchan patnīṃ trirātram upavaset // Vi_54.8 //
kūṭasākṣī brahmahatyāvrataṃ caret // Vi_54.9 //
anudakamūtrapurīṣakaraṇe sacailaṃ snānaṃ mahāvyāhṛtihomaś ca // Vi_54.10 //
sūryābhyuditanirmuktaḥ sacailasnātaḥ sāvitryaṣṭaśatam āvartayet // Vi_54.11 //
śvasṛgālaviḍvarāhakharavānaravāyasapuṃścalībhir daṣṭaḥ sravantīm āsādya ṣoḍaśa prāṇāyāmān kuryāt // Vi_54.12 //
vedāgnyutsādī triṣavaṇasnāyy adhaḥśāyī saṃvatsaraṃ sakṛdbhaikṣyeṇa varteta // Vi_54.13 //
samutkarṣānṛte guroś cālīkanirbandhe tadākṣepaṇe ca māsaṃ payasā varteta // Vi_54.14 //
nāstiko nāstikavṛttiḥ kṛtaghnaḥ kūṭavyavahārī brāhmaṇavṛttighnaś caite saṃvatsaraṃ bhaikṣyeṇa varteran // Vi_54.15 //
parivittiḥ parivettā ca yayā ca parividyate dātā yājakaś ca cāndrāyaṇaṃ kuryāt // Vi_54.16 //
prāṇibhūpuṇyasomavikrayī taptakṛcchram // Vi_54.17 //
ārdrauṣadhigandhapuṣpaphalamūlacarmavetravidalatuṣakapālakeśabhasmāsthigorasapiṇyākatilatailavikrayī prājāpatyam // Vi_54.18 //
ślaiṣmajatumadhūcchiṣṭaśaṅkhaśuktitrapusīsakṛṣṇalohaudumbarakhaḍgapātravikrayī cāndrāyaṇaṃ kuryāt // Vi_54.19 //
raktavastraraṅgaratnagandhaguḍamadhurasorṇāvikrayī trirātram upavaset // Vi_54.20 //
māṃsalavaṇalākṣākṣīravikrayī cāndrāyaṇaṃ kuryāt // Vi_54.21 //
taṃ ca bhūyaś copanayet // Vi_54.22 //
uṣṭreṇa khareṇa vā gatvā nagnaḥ snātvā suptvā bhuktvā prāṇāyāmatrayam kuryāt // Vi_54.23 //
japitvā trīṇi sāvitryāḥ sahasrāṇi samāhitaḥ /
māsaṃ goṣṭhe payaḥ pītvā mucyate 'satpratigrahāt || Vi_54.24 ||
ayājyayājanaṃ kṛtvā pareṣām antyakarma ca /
abhicāram ahīnaṃ ca tribhiḥ kṛcchrair vyapohati || Vi_54.25 ||
yeṣāṃ dvijānāṃ sāvitrī nānūcyeta yathāvidhi /
tāṃś cārayitvā trīn kṛcchrān yathāvidhy upanāyayet || Vi_54.26 ||
prāyaścittaṃ cikīrṣanti vikarmasthās tu ye dvijāḥ /
brāhmaṇyāc ca parityaktās teṣām apy etad ādiśet || Vi_54.27 ||
yad garhitenārjayanti karmaṇā brāhmaṇā dhanam /
tasyotsargeṇa śudhyanti japyena tapasā tathā || Vi_54.28 ||
vedoditānāṃ nityānāṃ karmaṇāṃ samatikrame /
snātakavratalope ca prāyaścittam abhojanam || Vi_54.29 ||
avagūrya caret kṛcchram atikṛcchraṃ nipātane /
*kṛcchrātikṛcchraṃ kurvīta viprasyotpādya śoṇitam [kucchra] || Vi_54.30 ||
enasvibhir nirṇiktair nārthaṃ kiṃcit samācaret /
kṛtanirṇejanāṃś caitān na jugupseta dharmavit || Vi_54.31 ||
bālaghnāṃś ca kṛtaghnāṃś ca viśuddhān api dharmataḥ /
śaraṇāgatahantṝṃś ca strīhantṝṃś ca na saṃvaset || Vi_54.32 ||
aśītir yasya varṣāṇi bālo vāpy ūnaṣoḍaśaḥ /
prāyaścittārdham arhanti striyo rogiṇa eva ca || Vi_54.33 ||
anuktaniṣkṛtīnāṃ tu pāpānām apanuttaye /
śaktiṃ cāvekṣya pāpaṃ ca prāyaścittaṃ prakalpyet || Vi_54.34 ||