Comma for either/or — dharma, courage. Spelling forgiving — corage finds courage.

    Cover for Viṣṇu Smṛti

    Viṣṇu Smṛti

    Chapter 1

    Viṣṇu

    Vi_1

    brahmarātryāṃ vyatītāyāṃ prabuddhe padmasaṃbhave /

    viṣṇuḥ sisṛkṣur bhūtāni jñātvā bhūmiṃ jalānugām || Vi_1.1 ||

    jalakrīḍāruci śubhaṃ kalpādhiṣu yathā purā /

    vārāham āsthito rūpam ujjahāra vasuṃdharām || Vi_1.2 ||

    vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaś citīmukhaḥ /

    agnijihvo darbharomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ || Vi_1.3 ||

    ahorātrekṣaṇo divyo vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ /

    ājyanāsaḥ sruvatuṇḍaḥ sāmaghoṣasvano mahān || Vi_1.4 ||

    dharmasatyamayaḥ śrīmān kramavikramasatkṛtaḥ /

    prāyaścittamahāghoṇaḥ paśujānur mahākṛtiḥ || Vi_1.5 ||

    udgātrāntro homaliṅgo bījauṣadhimahāphalaḥ /

    vedyantarātmā mantrasphig- vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ || Vi_1.6 ||

    vediskandho havir gandho havyakavyādivegavān /

    prāgvaṃṣakāyo dyutimān nānādīkṣābhir anvitaḥ || Vi_1.7 ||

    dakṣiṇāhṛdayo yoga mahāmantramayo mahān /

    upākarmoṣṭharuciraḥ pravargyāvartabhūṣaṇaḥ || Vi_1.8 ||

    nānācchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ /

    chāyāpatnīsahāyo vai maṇiśṛṅga ivoditaḥ || Vi_1.9 ||

    mahīṃ sāgaraparyantāṃ saśailavanakānanāṃ /

    ekārṇavajalabhraṣṭām ekārṇavagataḥ prabhuḥ || Vi_1.10 ||

    daṃṣṭrāgreṇa samuddhṛtya lokānāṃ hitakāmyayā /

    ādidevo mahāyogī cakāra jagatīṃ punaḥ || Vi_1.11 ||

    evaṃ yajñavarāheṇa bhūtvā bhūtahitārthinā /

    uddhṛtā pṛthivī devī rasātalagatā purā || Vi_1.12 ||

    uddhṛtya niścale sthāne sthāpayitvā tathā svake /

    yathāsthānaṃ vibhajyāpas tadgatā madhusūdanaḥ || Vi_1.13 ||

    sāmudryaś ca samudreṣu nādeyīś ca nadīṣu ca /

    palvaleṣu ca pālvalyaḥ saraḥsu ca sarobhavāḥ || Vi_1.14 ||

    pātālasaptakaṃ cakre lokānāṃ saptakaṃ tathā /

    dvīpānām udadhīnāṃ ca sthānāni vividhāni ca || Vi_1.15 ||

    sthānapālān lokapālān nadīḥ śailavanaspatīn /

    ṛṣīṃś ca sapta dharmajñān vedān sānṅān surāsurān || Vi_1.16 ||

    piśācoragagandharva yakṣarākṣasamānuṣān /

    paśupakṣimṛgādyāṃś ca bhūtagrāmaṃ caturvidham /

    meghendracāpaśampādyān yajñāṃś ca vividhāṃs tathā || Vi_1.17 ||

    evaṃ varāho bhagavān kṛtvedaṃ sacarācaram /

    jagaj jagāma lokānām avijñātāṃ tadā gatim || Vi_1.18 ||

    avijñātāṃ gatiṃ yāte devadeve janārdane /

    vasudhā cintayām āsa kā dhṛtir me bhaviṣyati || Vi_1.19 ||

    pṛcchāmi kaśyapaṃ gatvā sa me vakṣyaty asaṃśayam /

    madīyāṃ vahate cintāṃ nityam eva mahāmuniḥ || Vi_1.20 ||

    evaṃ sā niścayaṃ kṛtvā devī strīrūpadhāriṇī /

    jagāma kaśyapaṃ draṣṭuṃ dṛṣṭavāṃs tāṃ ca kaśyapaḥ || Vi_1.21 ||

    nīlapaṅkajapatrākṣīṃ śāradendunibhānanām /

    alisaṃghālakāṃ śubhrāṃ bandhujīvādharāṃ śubhām || Vi_1.22 ||

    subhrūṃ susūkṣmadaśanāṃ cārunāsāṃ natabhruvam /

    kambukaṇṭhīṃ saṃhatorūṃ pīnorujaghanasthalām || Vi_1.23 ||

    virejatuḥ stanau yasyāḥ samau pīnau nirantarau /

    śakrebhakumbhasaṃkāśau śātakumbhasamadyutī || Vi_1.24 ||

    mṛṇālakomalau bāhū karau kisalayopamau /

    rukmastambhanibhāv ūrū gūḍhe śliṣṭe ca jānunī || Vi_1.25 ||

    jaṅghe virome susame pādāv atimanoramau /

    jaghanaṃ ca ghanaṃ madhyaṃ yathā kesariṇaḥ śiśoḥ || Vi_1.26 ||

    prabhāyutā nakhās tāmrā rūpaṃ sarvamanoharam /

    kurvāṇāṃ vīkṣitair nityaṃ nīlotpalayutā diśaḥ || Vi_1.27 ||

    kurvāṇāṃ prabhayā devīṃ tathā vitimirā diśaḥ /

    susūkṣmaśuklavasanāṃ ratnottamavibhūṣitāṃ || Vi_1.28 ||

    padanyāsair vasumatīṃ sapadmām iva kurvatīṃ /

    rūpayauvanasaṃpannāṃ vinītavad upasthitām || Vi_1.29 ||

    samīpam āgatāṃ dṛṣṭvā pūjayitvātha kaśyapaḥ /

    uvāca tāṃ varārohe vijñātaṃ hṛdgataṃ mayā || Vi_1.30 ||

    dhare tava viśālākṣi gaccha devi janārdanam /

    sa te vakṣyaty aśeṣeṇa bhāvinī te yathā dhṛtiḥ || Vi_1.31 ||

    kṣīrode vasatis tasya mayā jñātā śubhānane /

    dhyānayogena cārvaṅgi tvadarthaṃ tatprasādataḥ || Vi_1.32 ||

    ity evam uktā saṃpūjya kaśyapaṃ vasudhā tataḥ /

    prayayau keśavaṃ draṣṭuṃ kṣīrodam atha sāgaram || Vi_1.33 ||

    sā dadarśāmṛtanidhiṃ candraraśmimanoharam /

    pavanakṣobhasaṃjāta- vīcīśatasamākulam || Vi_1.34 ||

    himavacchatasaṃkāśaṃ bhūmaṇḍalam ivāparam /

    vīcīhastaiḥ pracalitair āhvayānam iva kṣitim || Vi_1.35 ||

    tair eva śuklatāṃ candre vidadhānam ivāniśam /

    antarasthena hariṇā vigatāśeṣakalmaṣam || Vi_1.36 ||

    yasmāt tasmād dhārayantaṃ suśuklāṃ tanum ūrjitām /

    pāṇḍuraṃ khagamāgamyam adhobhuvanavartinam || Vi_1.37 ||

    indranīlakaḍārāḍhyaṃ viparītam ivāmbaram /

    phalāvalīsamudbhūta- vanasaṃgham ivācitam || Vi_1.38 ||

    nirmokam iva śeṣāher vistīrṇāntam atīva hi /

    taṃ dṛṣṭvā tatra madhyasthaṃ daḍṛśe keśavālayam || Vi_1.39 ||

    anirdeśyaparīmāṇam anirdeśyarddhisaṃyutam /

    śeṣaparyaṅkagaṃ tasmin dadarśa madhusūdanam || Vi_1.40 ||

    śeṣāhiphaṇaratnāṃśu durvibhāvyamukhāmbujam /

    śaśāṅkaśatasaṃkāśaṃ sūryāyutasamaprabham || Vi_1.41 ||

    pītavāsasamakṣobhyaṃ sarvaratnavibhūṣitam [savaratna] /

    mukuṭenārkavarṇena kuṇḍalābhyāṃ virājitam || Vi_1.42 ||

    saṃvāhyamānāṅghriyugaṃ lakṣmyā karatalaiḥ śubhaiḥ /

    śarīradhāribhiḥ śastraiḥ sevyamānaṃ samantataḥ || Vi_1.43 ||

    taṃ dṛṣṭvā puṇḍarīkākṣaṃ vavande madhusūdanam /

    jānubhyām avaniṃ gatvā vijñāpayati cāpy atha || Vi_1.44 ||

    uddhṛtāhaṃ tvayā deva rasātalatalaṃ gatā /

    svasthāne sthāpitā viṣṇo lokānāṃ hitakāmyayā || Vi_1.45 ||

    tatrādhunā hi deveśa kā dhṛtir me bhaviṣyati /

    evam uktas tayā devyā devo vacanam abravīt || Vi_1.46 ||

    varṇāśramācāraratāḥ santaḥ śāstraikatatparāḥ /

    tvāṃ dhare dhārayiṣyanti teṣāṃ tvadbhāra āhitaḥ || Vi_1.47 ||

    evam uktā vasumatī devadevam abhāṣata /

    varṇānām āśramāṇāṃ ca dharmān vada sanātana || Vi_1.48 ||

    tvatto 'ham śrotum icchāmi tvaṃ hi me paramā gatiḥ /

    namas te devadeveśa devāribalasūdana || Vi_1.49 ||

    nārāyaṇa jagannātha śaṅkhacakragadādhara /

    padmanābha hṛṣīkeśa mahābalaparākrama || Vi_1.50 ||

    atīndriya suduṣpāra deva śārṅgadhanurdhara /

    varāha bhīma govinda purāṇa puruṣottama || Vi_1.51 ||

    hiraṇyakeśa viśvākṣa yajñamūrte nirañjana /

    kṣetrakṣetrajñadeveśa salilārṇavaśāyaka || Vi_1.52 ||

    mantra mantravahācintya vedavedāṅgavigraha /

    jagato 'sya samagrasya sṛṣṭisaṃhārakāraka || Vi_1.53 ||

    dharmādharmajña dharmāṅga dharmayone varaprada /

    viṣvaksenāmṛta vyoma madhukaiṭabhasūdana || Vi_1.54 ||

    bṛhatāṃ bṛṃhaṇājñeya sarva sarvābhayaprada /

    vareṇyānagha jīmūta jagannirmāṇakāraka || Vi_1.55 ||

    āpyāyana apāṃ sthāna caitanyādhāra niṣkriya /

    saptaśīrṣādhvaraguro purāṇapuruṣottama || Vi_1.56 ||

    dhruvākṣara susūkṣmeśa bhaktavatsala pāvana /

    tvaṃ gatiḥ sarvadevānāṃ tvaṃ gatir brahmavādinām || Vi_1.57 ||

    tathā viditavedyānāṃ gatis tvaṃ puruṣottama /

    prapannāsmi jagannātha dhruvaṃ vācaspatiṃ prabhum || Vi_1.58 ||

    subrahmaṇyam anādhṛṣyaṃ vasuṣeṇaṃ vasupradam /

    mahāyogabalopetaṃ pṛśnigarbhaṃ dhṛtārciṣam || Vi_1.59 ||

    vāsudevaṃ mahātmānaṃ puṇḍarīkākṣaṃ acyutam /

    surāsuraguruṃ devaṃ vibhuṃ bhūtamaheśvaram || Vi_1.60 ||

    ekavyūhaṃ caturbāhuṃ jagatkāraṇakāraṇam /

    brūhi me bhagavan dharmāṃś cāturvarṇyasya śāśvatān || Vi_1.61 ||

    āśramācārasaṃyuktān sarahasyān sasaṃgrahān /

    evam uktas tu deveśaḥ kṣoṇyā kṣoṇīm abhāṣata || Vi_1.62 ||

    śṛṇu devi dhare dharmāṃś cāturvarṇyasya śāśvatān /

    āśramācārasaṃyuktān sarahasyān sasaṃgrahān || Vi_1.63 ||

    ye tu tvāṃ dhārayiṣyanti santas teṣāṃ parāyaṇān /

    niṣaṇṇā bhava vāmoru kāñcane 'smin varāsane || Vi_1.64 ||

    sukhāsīnā nibodha tvaṃ dharmān nigadato mama /

    śuśruve vaiṣṇavān dharmān sukhāsīnā dharā tadā || Vi_1.65 ||