Chapter 62

[krayakikrayānuśayaḥ krīsvānuśayo vikrīye saṃpradānaṃ vā]

krītvā prāptaṃ na gṛhṇīyād yo na dadyād adūṣitam /

sa mūlyād daśamaṃ bhāgaṃ dattvā svadravyam āpnuyāt // K_683 //

aprāpte 'rthakriyākāle kṛte naiva pradāpayet /

evaṃ dharmo daśāhāt tu parato 'nuśayo na tu // K_684 //

bhūmer daśāhe vikretur āyas tatkretur eva ca /

dvādaśāhaḥ sapiṇḍānām api cālpam ataḥ param // K_685 //

krītvānuśayavān paṇyaṃ tyajed dohyādi yo naraḥ /

aduṣṭam eva kāle tu sa mūlyād daśamaṃ vahet // K_686 //

krītvā gacchann anuśayaṃ krayī hastam upāgate /

ṣaḍbhāgaṃ tatra mūlyasya dattvā krītaṃ tyajed budhaḥ // K_687 //

avijñātaṃ tu yat krītaṃ duṣṭaṃ paścād vibhāvitam /

krītaṃ tat svāmine deyaṃ kāle ced anyathā na tu // K_688 //

nirdoṣaṃ darśayitvā tu yaḥ sadoṣaṃ prayacchati /

mūlyaṃ tad dviguṇaṃ dāpyo vinayaṃ tāvad eva ca // K_689 //

upahanyeta vā paṇyaṃ dahyetāpahriyeta vā /

vikretur eva so 'nartho vikrīyāsaṃprayacchataḥ // K_690 //

dīyamānaṃ na gṛhṇāti krīta paṇyaṃ ca yaḥ krayī /

vikrītaṃ ca tad anyatra vikretā nāparādhruyāt // K_691 //

mattonmattena vikrītaṃ hīnamūlyaṃ bhayena vā /

asvatantreṇa mugdhena tyājyaṃ tasya punar bhavet // K_692 //

tryahaṃ dohyaṃ parīkṣeta patrcāhad vāhyam eva tu /

muktāvajrapravālānāṃ saptāhaṃ syāt pravīkṣaṇam // K_693 //

dvipadām ardhamāsaṃ tu puṃsāṃ tad dviguṇaṃ striyāḥ /

daśāhaṃ sarvabījānām ekāhaṃ lohavāsasām // K_694 //

ato 'rvākpaṇyadoṣas tu yadi saṃjāyate kvacit /

vikretuḥ pratideyaṃ tat kretā mūlyam avāpnuyāt // K_695 //

paribhuktaṃ tu yad vāsaḥ kliṣṭarūpaṃ malīmasam /

sadoṣam api tat krītaṃ viketur na bhavet punaḥ // K_696 //

sādhāraṇaṃ tu yat krītaṃ naiko dadyān narādhamaḥ /

nādadyān na ca gṛhṇīyād vikrīyāc ca na caiva hi // K_697 //

krītvā mūlyena yat paṇyaṃ duṣkrītaṃ manyate krayī /

vikretuḥ pratideyaṃ tat tasminn evāhnyavīkṣitam // K_698 //

dvitīye 'hni dadat kretā mūlyāt tryaṃśāṃśam āharet /

dviguṇaṃ tṛtīye 'hni parataḥ kretur eva tat // K_699 //

dravyasvaṃ pañcadhā kṛtvā tribhāgo mūlyam ucyate /

lābhaś caturtho bhāgaḥ syāt pañcamaḥ satyam ucyate // K_700 //

sandhiś ca parivṛttiś ca viṣamā vā tribhogataḥ /

ājñayāpi krayaś cāpi daśābdaṃ vinivartayet // K_701 //

jñātyādīn ananujñāpya samīpasthānaninditān /

krayavikrayadharmo 'pi bhūmer nāstīti nirṇayaḥ // K_702 //

svagrāme daśarātraṃ syād anyagrāme tripakṣakam /

rāṣṭrāntareṣu ṣaṇmāsaṃ bhāṣābhede tu vatsaram // K_703 //

palāyite tu karade karapratibhuvā saha /

karārthaṃ karadakṣetraṃ vikrīṇīyuḥ sabhāsadaḥ // K_704 //

samavetais tu sāmantair abhijñaiḥ pāpabhīrubhiḥ /

kṣetrārāmagṛhādīnāṃ dvipadāṃ ca catuṣpadām // K_705 //

kalpitaṃ mūlyam ity āhur bhāgaṃ kṛtvā tad aṣṭadhā /

ekabhāgātiriktaṃ vā hīnaṃ vānucitaṃ smṛtam // K_706 //

samāḥ śatam atīte 'pi sarvaṃ tad vinivartate /

krayavikrayaṇe krayyaṃ yan mūlyaṃ dharmato 'rhati // K_707 //

tat turye pañcame ṣaṣṭe saptame 'ṃśe 'ṣṭame 'pi vā /

hīne yadi vinirvṛtte krayavikrāyaṇe sati // K_708 //

hīnamūlyaṃ tu tat sarvaṃ kṛtam apy akṛtaṃ bhavet /

uktād alpatare hīne krayo naiva praduṣyati // K_709 //

tenāpy aṃśena hīyeta mūlyataḥ krayavikraye /

katam apy akṛtaṃ prāhur anye dharmavido janāḥ // K_710 //

ardhādhike krayaḥ sidhyed uktalābho daśādhikaḥ /

avakrayas tribhāgena sadya eva rucikrayaḥ // K_711 //

mūlyāt svalpapradāne 'pi krayasiddhiḥ kṛtā bhavet /

cakravṛddyāṃ pradātavyaṃ deyaṃ tat samayād ṛte // K_712 //