Chapter 2

[rājadharmāḥ]

śauryavidyārthabāhulyāt prabhutvāc ca viśeṣataḥ /

sadā cittaṃ narendrāṇāṃ moham āyāti kāraṇāt // K_004 //

tasmāc cittaṃ praboddhavyaṃ rājadharme sadā dvijaiḥ /

pavitraṃ paramaṃ puṇyaṃ smṛtivākyaṃ na laṅghayet // K_005 //

vedadhvaniprabhāveṇa devāḥ svarganivāsinaḥ /

te 'pi tatra pramodante tṛptās tu dvijapūjanāt // K_006 //

tasmād yatnena kartavyā dvijapūjā sadā nṛpaiḥ /

tena bhūyo 'pi śakratvaṃ narendratvaṃ punaḥ punaḥ // K_007 //

surādhyakṣaś cyutaḥ svargān nṛparūpeṇa tiṣṭhati /

kartavyaṃ tena tan nityaṃ yena tattvaṃ samāpnuyāt // K_008 //

ātmīye saṃsthitā dharme nṛpāḥ śakratvam āpnuyuḥ /

avīcivāsino ye tu vyapetācāriṇaḥ sadā // K_009 //

gacchet samyagavijñāya vaśaṃ krodhasya yo nṛpaḥ /

vaset sa narake ghore kalpārdhaṃ tu na saṃśayaḥ // K_010 //

etair eva guṇair yuktam amātyaṃ kāryacintakam /

brāhmaṇaṃ tu prakurvīta nṛpabhaktaṃ kulodvaham // K_011 //

mantriṇo yatra sabhyāś ca vaidyāś ca priyavādinaḥ /

rājyād dharmāt sukhāt tatra kṣipraṃ hīyeta pārthivaḥ // K_012 //

na tasya vacane kopam eteṣāṃ tu pravartayet /

yasmād etaiḥ sadā vācyaṃ nyāyyaṃ supariniṣṭhitam // K_013 //

yatra karmāṇi nṛpatiḥ svayaṃ paśyati dharmataḥ /

tatra sādhusamācārā nivaseyuḥ sukhaṃ prajāḥ // K_014 //

prajānāṃ rakṣaṇaṃ nityaṃ kaṇṭakānāṃ ca śodhanam /

dvijānāṃ pūjanaṃ caiva etad arthaṃ kṛto nṛpaḥ // K_015 //

bhūsvāmī tu smṛto rājā nānyadravyasya sarvadā /

tatphalasya hi ṣaḍbhāgaṃ prāpnuyān nānyathaiva tu // K_016 //

bhūtānāṃ tannivāsitvāt svāmitvaṃ tena kīrtitam /

tatkriyā baliṣaḍbhāgaṃ śubhāśubhanimittajam // K_017 //

evaṃ pravartate yas tu lobhaṃ tyaktvā narādhipaḥ /

tasya putrāḥ prajāyante rāṣṭraṃ kośaś ca vardhate // K_018 //

anyāyena hi yo rāṣṭrāt karaṃ daṇḍaṃ ca pārthivaḥ /

sasyabhāgaṃ ca śulkaṃ cāpy ādadīta sa pāpabhāk // K_019 //

arthaśāstroktam utsṛjya dharmaśāstroktam āvrajet // K_020 //

duṣṭasyāpi narendrasya tadrāṣṭraṃ na vināśayet /

na prajānumato yasmād anyāyeṣu pravartate // K_021 //

akleśenārthine yas tu rājā samyaṅ nivedayet /

tat tārayaty anantaṃ syād dharmārthaṃ dānam īdṛśam // K_022 //

nyāyenākramya yallabdhaṃ ripuṃ nirjitya pārthivaiḥ /

tac chuddhaṃ tatpradeyaṃ tan nānyathopahṛtaṃ kvacit // K_023 //

rājā purohitaṃ kuryād uditaṃ brāhmaṇaṃ hitam /

kṛtādhyayanasaṃpannam alubdhaṃ satyavādinam // K_024 //