Chapter 71

[dāyavibhāgaḥ]

sakalaṃ dravyajātaṃ yad bhāgair gṛhṇanti tat samaiḥ /

pitaro bhrātaraś caiva vibhāgo dharmya ucyate // K_838 //

paitāmahaṃ samānaṃ syāt pituḥ putrasya cobhayoḥ /

svayaṃ copārjite pitrā na putraḥ svāmyam arhati // K_839 //

paitāmahaṃ ca pitryaṃ ca yac cānyat svayam arjitam /

dāyādānāṃ vibhāge tu sarvam etad vibhajyate // K_840 //

dṛśyamānaṃ vibhajyeta gṛhaṃ kṣetraṃ catuṣpadam /

gūḍhadravyābhiśaṅkāyāṃ pratyayas tatra kīrtitaḥ // K_841 //

gṛhopaskaravāhyāś ca dohyābharaṇakarmiṇaḥ /

dṛśyamānā vibhajyante kośaṃ gūḍhe 'bravīd bhṛguḥ // K_842 //

jīvadvibhāge tu pitā naikaṃ putraṃ viśeṣayet /

nirbhājayen na caivaikam akasmāt kāraṇaṃ vinā // K_843 //

saṃprāptavyavahārāṇāṃ vibhāgaś ca vidhīyate /

puṃsāṃ ca ṣoḍaśe varṣe jāyate vyavahāritā // K_844 //

aprāptavyavahārāṇāṃ ca dhanaṃ vyayavivarjitam /

nyaseyur bandhumitreṣu proṣitānāṃ tathaiva ca // K_845:1 //

proṣitasya tu yo bhāgo rakṣeyuḥ sarva eva tam /

bālaputre mṛte rikthaṃ rakṣyaṃ tat tantubandhubhiḥ /

paugaṇḍāḥ paratas taṃ tu vibhajeran yathāṃśataḥ // K_845:2 //

bhrātrā pitṛvyamātṛbhyāṃ kuṭumbārtham ṛṇaṃ kṛtam /

vibhāgakāle deyaṃ tad- rikthibhiḥ sarvam eva tu // K_846 //

tad ṛṇaṃ dhanine deyaṃ nānyathaiva pradāpayet /

bhāvitaṃ cet pramāṇena virodhāt parato yadā // K_847 //

dharmārthaṃ prītidattaṃ ca yad ṛṇaṃ syān niyojitam /

tad dṛśyamānaṃ vibhajen na dānaṃ paitṛkād dhanāt // K_848 //

pitryaṃ pitryarṇasaṃśuddham ātmīyaṃ cātmanā kṛtam /

ṛṇam evaṃvidhaṃ śodhyaṃ vibhāge bandhubhiḥ saha // K_849 //

ṛṇaṃ prītipradānaṃ ca dattvā śeṣaṃ vibhājayet // K_850 //

dvyaṃśaharo 'rdhaharo vā putravittārjanāt pitā /

mātāpi pitari prete putratulyāṃśabhāginī // K_851 //

yathā yathā vibhāgāptaṃ dhanaṃ yāgārthatām iyāt /

tathā tathā vidhātavyaṃ vidvadbhir bhāgagauravam // K_852 //

loke rikthavibhāge 'pi na kaścit prabhutām iyāt /

bhoga eva tu kartavyo na dānaṃ na ca vikrayaḥ // K_853 //

vibhaktā avibhaktā vā dāyādāḥ sthāvare samāḥ /

eko hy anīśaḥ sarvatra dānādhamanavikraye // K_854 //

avibhakte 'nuje prete tat sutaṃ rikthabhāginam /

kurvīta jīvanaṃ yena labdhaṃ naiva pitāmahāt // K_855 //

labhetāṃśaṃ sa pitryaṃ tu pitṛvyāt tasya vā sutāt /

sa evāṃśas tu sarveṣā bhrātṝṇāṃ nyāyato bhavet /

labheta tat suto vāpi nivṛttiḥ parato bhavet // K_856 //

utpanne caurase putre caturthāṃśaharāḥ sutāḥ /

savarṇā asavarṇās tu grāsācchādanabhājanāḥ // K_857 //

kanyakānāṃ tv adattānāṃ caturto bhāga iṣyate /

putrāṇāṃ tu trayo bhāgāḥ sāmyaṃ tv alpadhane smṛtam // K_858 //

kṣetrikasya matenāpi phalam utpādayet tu yaḥ /

tasyeha bhāginau tau tu na phalaṃ hi vinaikataḥ // K_859 //

klībaṃ vihāya patitaṃ yā punar labhate patim /

tasyāṃ paunarbhavo jāto vyaktam utpādakasya saḥ // K_860 //

na mūtraṃ phenilaṃ yasya viṣṭhā cāpsu nimajjati /

meḍhraś conmādaśukrābhyāṃ hīnaḥ klībaḥ sa ucyate // K_861 //

akramoḍhāsutaś caiva sagotrādyas tu jāyate /

pravrajyāvasitaś caiva na rikthaṃ teṣu cārhati // K_862 //

akramoḍhāsutas tv ṛkthī savarṇaś ca yadā pituḥ /

asavarṇaprasūtaś ca kramoḍhāyāṃ ca yo bhavet // K_863 //

pratilomaprasūtā yā tasyāḥ putro na rikthabhāk /

grāsācchādanam atyantaṃ deyaṃ tadbandhubhir matam // K_864 //

bandhūnām apy abhāve tu pitṛdravyaṃ tad āpnuyāt /

apitryaṃ draviṇaṃ prāptaṃ dāpanīyā na bāndhavāḥ // K_865 //