Chapter 66

[daṇḍapāruṣyam]

hetuādibhir na paśyec ced daṇḍapāruṣyakāraṇam /

tatra sākṣikṛtaṃ caiva divyaṃ vā viniyojayet // K_779 //

ābhīṣaṇena daṇḍena prahared yas tu mānavaḥ /

pūrvaṃ cāpīḍito vātha sa daṇḍyaḥ parikīrtitaḥ // K_780 //

karṇauṣṭhaghrāṇapādākṣi- jihvāśiśnakarasya ca /

chedane cottamo daṇḍo bhedane madhyamo bhṛguḥ // K_781 //

manuṣyāṇāṃ paśūnāṃ ca duḥkhāya prahate sati /

yathā yathā bhaved duḥkhaṃ daṇḍaṃ kuryāt tathā tathā // K_782 //

aspṛśyadhūrtadāsānāṃ mlecchānāṃ pāpakāriṇām /

pratilomaprasūtānāṃ tāḍanaṃ nārthato damaḥ // K_783 //

chardimūtrapurīṣādyair āpādyaḥ sa caturguṇaḥ /

ṣaḍguṇaḥ kāyamadhye syān mūrdhni tv aṣṭaguṇaḥ smṛtaḥ // K_784 //

udgūraṇe tu hastasya kāryo dvādaśako damaḥ /

sa eva dviguṇaḥ proktaḥ pātaneṣu svajātiṣu // K_785 //

vākpāruṣye yathaivoktāḥ prātilomyānulomataḥ /

tathaiva daṇḍapāruṣye pātyā daṇḍā yathākramam // K_786 //

dehendriyavināśe tu yathā daṇḍaṃ prakalpayet /

tathā tuṣṭikaraṃ deyaṃ samutthānaṃ ca paṇḍitaiḥ /

samutthānavyayaṃ cāsau dadyād āvraṇaropaṇāt // K_787 //

vāgdaṇḍas tāḍanaṃ caiva yeṣūktam aparādhiṣu /

hṛtaṃ bhagnaṃ pradāpyās te śodhyaṃ niḥsvais tu karmaṇā // K_788 //

śrāntāṃs tṛṣārtān kṣudhitān akāle vāhayen naraḥ /

kharagomahiṣoṣṭrādīn prāpnuyāt pūrvasāhasam // K_789 //

dvipaṇo dvādaśapaṇo vadhe tu mṛgapakṣiṇām /

sarpamārjāranakula- śvasūkaravadhe nṛṇām // K_790 //

gokumārīdevapaśu- mukṣāṇaṃ vṛṣabhaṃ tathā /

vāhayan sāhasaṃ pūrvaṃ prāpnuyād uttamaṃ vadhaḥ // K_791 //

pramāpaṇe prāṇabhṛtāṃ dadyāt tatpratirūpakam /

tasyānurūpaṃ mūlyaṃ vā dadyād ity abravīn manuḥ // K_792 //

vanaspatīnāṃ sarveṣām upabhogo yathā yathā /

tathā tathā damaḥ kāryo hiṃsāyām iti dhāraṇā // K_793 //

śiṣyaṃ krodhena hanyāc ced ācāryo latayā vinā /

yenātyarthaṃ bhavet pīḍā vādaḥ syāc śiṣyataḥ pituḥ // K_794 //