Chapter 54

[upanidhiḥ]

trayaproṣitanikṣipta- bandhānvāhitayācitam /

vaiśyavṛttyarpitaṃ caiva so 'rthas tūpanidhiḥ smṛtaḥ // K_592 //

nikṣiptaṃ yasya yat kiṃcit tatprayatnena pālayet /

daivarājakṛtād anyo vināśas tasya kīrtyate // K_593 //

yasya doṣeṇa yat kiṃcid vināśyeta hriyeta vā /

tad dravyaṃ sodayaṃ dāpyo daivarājakṛtād vinā // K_594 //

yācitānantaraṃ nāśe daivarājakṛte 'pi saḥ /

grahītā pratidāpyaḥ syān mūlyamātraṃ na saṃśayaḥ // K_595 //

nyāsādikaṃ paradravyaṃ prabhakṣitam upekṣitam /

ajñānanāśitaṃ caiva yena dāpyaḥ sa eva tat // K_596 //

bhakṣitaṃ sodayaṃ dāpyaḥ samaṃ dāpya upekṣitam /

kiṃcin nyūnaṃ pradāpyaḥ syād dravyam ajñānanāśitam // K_597 //

arājadaivikenāpi nikṣiptaṃ yatra nāśitam /

grahītuḥ saha bhāṇḍena dātur naṣṭaṃ tad ucyate // K_598 //

jñātvā dravyaviyogaṃ tu dātā yatra vinikṣipet /

sarvopāyavināśe 'pi grahītā naiva dāpyate // K_599 //

grāhakasya hi yad doṣān naṣṭaṃ tu grāhakasya tat /

tasmin naṣṭe hṛte vāpi grahītā mūlyam āharet // K_600 //

grāhyas tūpanidhiḥ kāle kālahīnaṃ tu varjayet /

kālahīnaṃ dadaddaṇḍaṃ dviguṇaṃ ca pradāpyate // K_601 //

sarveṣūpanidhiṣv ete vidhayaḥ parikīrtitāḥ // K_602 //

yaiś ca saṃskriyate nyāso divasaiḥ pariniścitaiḥ /

tadūrdhvaṃ sthāpayec śilpī dāpyo daivahate 'pi tat // K_603 //

nyāsadoṣād vināśaḥ syāc śilpinaṃ tan na dāpayet /

dāpayec śilpidoṣāt tat saṃskārārthaṃ yad arpitam // K_604 //

svalpenāpi ca yat karma naṣṭaṃ ced bhṛtakasya tat /

paryāptaṃ ditsatas tasya vinaśyet tad agṛhṇataḥ // K_605 //

yadi tat kāryam uddiśya kālaṃ pariniyamya vā /

yācito 'rdhakṛte tasminn aprāpte na tu dāpyate // K_606 //

prāptakāle kṛte kārye na dadyād yācito 'pi san /

tasmin naṣṭe vāpi grahītā mūlyam āharet // K_607 //

yācyamāno na dadyād vā dāpyas tat sodayaṃ bhavet // K_608 //

atha kāryavipattis tu tasyaiva svāmino bhavet /

aprāpte vai sa kāle tu dāpyas tv ardhakṛte 'pi tat // K_609 //

yo yācitakam ādāya na dadyāt pratiyācitaḥ /

sa nigṛhya balād dāpyo daṇḍyaś ca na dadāti yaḥ // K_610 //

anumārgeṇa kāryeṣu anyasmin vacanān mama /

dadyās tvam iti yo dattaḥ sa ihānvādhir ucyate // K_611 //