Chapter 43

[daṇḍavidhiḥ]

rājā tu svāmine vipraṃ sāntvenaiva pradāpayet /

deśācāreṇa cānyāṃs tu duṣṭān saṃpīḍya dāpayet // K_477 //

rikthinaṃ suhṛdaṃ vāpi cchalenaiva pradāpayet /

vaṇijaḥ karṣakāṃś cāpi śilpinaś cābravīd bhṛguḥ // K_478 //

dhanadānāsahaṃ buddhvā svādhīnaṃ karma kārayet /

aśaktau bandhanāgāraṃ praveśyo brāhmaṇād ṛte // K_479 //

karṣakān kṣatraviśśūdrān samīhānāṃs tu dāpayet // K_480 //

ācāryasya pitur mātur bāndhavānāṃ tathaiva ca /

eteṣām aparādheṣu daṇḍo naiva vidhīyate // K_481 //

prāṇātyaye tu yatra syād akāryakaraṇaṃ kṛtam /

daṇḍas tatra tu naiva syād eṣa dharmo bhṛgusmṛtaḥ // K_482 //

na jātu brāhmaṇaṃ hanyāt sarvapāpeṣv avasthitam /

rāṣṭrāc cainaṃ bahiḥ kuryāt samagradhanam akṣatam // K_483 //

caturṇām api varṇānāṃ prāyaścittam akurvatām /

śarīradhanasaṃyuktaṃ daṇḍaṃ dharmyaṃ prakalpayet // K_484 //

yena doṣeṇa śūdrasya daṇḍo bhavati dharmataḥ /

tena cet kṣatraviprāṇāṃ dviguṇo dviguṇo bhavet // K_485 //

pravrajyāvasitaṃ śūdraṃ japahomaparāyaṇam /

vadhena śāsayet pāpaṃ daṇḍyo vā dviguṇaṃ damam // K_486 //

sarveṣu cāparādheṣu puṃso yo 'rthadamaḥ smṛtaḥ /

tadardhaṃ yoṣito dadyur vadhe puṃso 'ṅga kartanam // K_487 //

nāsvatantrāḥ striyo grāhyāḥ pumāṃs tatrāparādhyati /

prabhuṇā śāsanīyās tā rājā tu puruṣaṃ nayet // K_488 //

proṣitasvāmikā nārī prāpitā yady api grahe /

tāvat sā bandhane sthāpyā yāvat pratyāgataḥ prabhuḥ // K_489 //

kalpito yasya yo daṇḍas tv aparādhasya yatnataḥ /

paṇānāṃ grahaṇaṃ tu syāt tanmūlyaṃ vātha rājani // K_490 //

māṣapādo dvipādo vā daṇḍo yatra pravartitaḥ /

anirdiṣṭaṃ tu vijñeyaṃ māṣakaṃ tu prakalpayet // K_491 //

yatrokto māṣakair daṇḍo rājataṃ tatra nirdiśeta /

kṛṣṇalaiś coktam eva syād uktadaṇḍaviniścayaḥ // K_492 //

māṣo viṃśatibhāgas tu jñeyaḥ kārṣāpaṇasya tu /

kākaṇī tu caturbhāgā māṣakasya paṇasya ca // K_493 //

pañcanadyāḥ pradeśe tu saṃjñeyaṃ vyavahārikī /

kārṣāpaṇoṇḍikā jñeyās tāś catasras tu dhānakaḥ /

te dvādaśa suvarṇās tu dīnāraś citrakaḥ smṛtaḥ // K_494 //